






{"id":30901,"date":"2026-04-20T15:40:57","date_gmt":"2026-04-20T08:40:57","guid":{"rendered":"https:\/\/edutrade.vn\/?p=30901"},"modified":"2026-04-20T15:40:57","modified_gmt":"2026-04-20T08:40:57","slug":"john-d-rockefeller-la-ai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/john-d-rockefeller-la-ai\/","title":{"rendered":"John D. Rockefeller l\u00e0 ai?"},"content":{"rendered":"<p class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">T\u1ef7 ph\u00fa John D. Rockefeller (8 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1839 \u2013 23 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1937) v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u nh\u1ea5t th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u00d4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ho\u00e0n c\u1ea3nh khi\u00eam t\u1ed1n, tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp Standard Oil n\u0103m 1870 v\u00e0 th\u1eb3ng tay ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">\u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n trong ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p d\u1ea7u m\u1ecf.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_3-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">\u00d4ng m\u1edf r\u1ed9ng sang c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kinh doanh ph\u1ee5 tr\u1ee3 nh\u01b0 s\u1eaft, th\u00e9p v\u00e0 \u0111\u1ed3ng &#8211; nh\u01b0ng c\u0169ng bao g\u1ed3m c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft, c\u1eeda h\u00e0ng t\u1ea1p h\u00f3a v\u00e0 b\u00e1o ch\u00ed. Tham v\u1ecdng ki\u1ec3m so\u00e1t ho\u00e0n to\u00e0n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ea5p ph\u1ea3i s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1ef9, v\u1ed1n \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua <\/span><span dir=\"auto\">\u0110\u1ea1o lu\u1eadt ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n Sherman<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0n\u0103m 1890 \u0111\u1ec3 chia t\u00e1ch Standard Oil, ch\u00e2m ng\u00f2i cho m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn dai d\u1eb3ng m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng v\u00e0o n\u0103m 1911.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_5-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">N\u0103m 1896, Rockefeller ngh\u1ec9 h\u01b0u, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi con trai duy nh\u1ea5t \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u00f4ng ty, v\u00e0 \u00f4ng theo \u0111u\u1ed5i s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u1ee9 hai v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 t\u1eeb thi\u1ec7n, quy\u00ean g\u00f3p h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la cho c\u00e1c m\u1ee5c \u0111\u00edch cao c\u1ea3. H\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee9ng r\u1eafn c\u1ee7a \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m d\u1ecbu \u0111i b\u1edfi th\u00f3i quen t\u1eb7ng ti\u1ec1n xu cho tr\u1ebb em.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_7-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Qua \u0111\u1eddi ch\u1ec9 s\u00e1u tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee1i tr\u01b0\u1edbc sinh nh\u1eadt l\u1ea7n th\u1ee9 98, Rockefeller v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ph\u1ed1 Wall &#8211; b\u1ecb ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebb ph\u1ea3n di\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 \u00e2n nh\u00e2n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng quy\u1ec1n l\u1ef1c nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/span><\/p>\n<h2 id=\"mntl-sc-block_11-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-heading mntl-sc-block-heading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-heading__text text-title-300\"><span dir=\"auto\">Cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u<\/span><\/span><\/h2>\n<p id=\"mntl-sc-block_12-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Cha c\u1ee7a Rockefeller, William Avery Rockefeller, s\u1ed1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi nay \u0111\u00e2y mai \u0111\u00f3 v\u1edbi ngh\u1ec1 b\u00e1n thu\u1ed1c d\u1ecfm t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 b\u00e1c s\u0129, trong khi m\u1eb9 \u00f4ng nu\u00f4i d\u1ea1y s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi con. Sau khi gia \u0111\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Strongsville, Ohio, m\u1ed9t v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 c\u1ee7a Cleveland, Rockefeller b\u1ecf h\u1ecdc trung h\u1ecdc v\u00e0 t\u00ecm vi\u1ec7c l\u00e0m th\u01b0 k\u00fd t\u1ea1i m\u1ed9t\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">c\u00f4ng ty m\u00f4i gi\u1edbi ch\u1ee9ng kho\u00e1n<\/span><span dir=\"auto\"> khi m\u1edbi 16 tu\u1ed5i.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_14-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">\u00d4ng r\u1eddi b\u1ecf v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ee3p\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">t\u00e1c<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0kinh doanh v\u1edbi nh\u00e0 khoan d\u1ea7u Maurice Clark v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 m\u00e1y l\u1ecdc d\u1ea7u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf Cleveland v\u00e0o n\u0103m 1863. Rockefeller v\u00e0 Clark sau \u0111\u00f3 v\u00e0o n\u0103m 1870 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh Rockefeller, Andrews, v\u00e0 Flagler, m\u1ed9t c\u00f4ng ty t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c nh\u00e0 m\u00e1y l\u1ecdc d\u1ea7u thay v\u00ec khoan d\u1ea7u.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_16-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">N\u0103m 1864, \u00f4ng k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi Laura Celestia \u201cCettie\u201d Spelman (1839-1915), ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 sinh cho \u00f4ng b\u1ed1n con g\u00e1i (m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 m\u1ea5t khi m\u1edbi 13 th\u00e1ng tu\u1ed5i) v\u00e0 m\u1ed9t con trai, John D. Rockefeller Jr., ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y s\u1ebd n\u1ed1i nghi\u1ec7p cha v\u00e0 ti\u1ebfp qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh doanh c\u1ee7a \u00f4ng.<\/span><\/p>\n<h2 id=\"mntl-sc-block_18-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-heading mntl-sc-block-heading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-heading__text text-title-300\"><span dir=\"auto\">Nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u n\u1ed5i b\u1eadt<\/span><\/span><\/h2>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_19-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">Tr\u1ecdng t\u00e2m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_20-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">N\u0103m 1870, Rockefeller, Andrews v\u00e0 Flagler \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u00f4ng ty th\u00e0nh Standard Oil, v\u00e0 ch\u1ec9 trong v\u00f2ng hai n\u0103m, c\u00f4ng ty n\u00e0y \u0111\u00e3 ki\u1ec3m so\u00e1t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 m\u00e1y l\u1ecdc d\u1ea7u \u1edf Cleveland. Rockefeller r\u1ea5t am hi\u1ec3u v\u1ec1 c\u00e1ch qu\u1ea3n l\u00fd\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">r\u1ee7i ro<\/span><span dir=\"auto\">.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_22-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">M\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea7u c\u01a1 d\u1ea7u m\u1ecf c\u00f3 th\u1ec3 thu v\u1ec1 l\u1ee3i nhu\u1eadn kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u1ebfu t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ecf d\u1ea7u, \u00f4ng c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi t\u1ed5n th\u1ea5t t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u00e1ng k\u1ec3 n\u1ebfu th\u1ea5t b\u1ea1i. V\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eadp trung chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c l\u1ecdc d\u1ea7u, n\u01a1i l\u1ee3i nhu\u1eadn nh\u1ecf h\u01a1n nh\u01b0ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh h\u01a1n.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_24-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">M\u1ed9t qu\u1ef9 t\u00edn th\u00e1c \u0111\u1ed5i m\u1edbi<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_25-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">N\u0103m 1881, Standard Oil \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng g\u1ed3m ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi \u1ee7y th\u00e1c, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 Rockefeller. \u00d4ng v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 \u0111\u00e3 ti\u00ean phong trong vi\u1ec7c t\u1ea1o ra lo\u1ea1i h\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111\u1ed5i c\u1ed5 ph\u1ea7n c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh l\u1ea5y c\u1ed5 ph\u1ea7n trong qu\u1ef9 \u1ee7y th\u00e1c.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_27-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Gi\u1edd \u0111\u00e2y, Rockefeller n\u1eafm gi\u1eef quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t t\u1eadp trung v\u00e0 quy\u1ec1n ph\u1ee7 quy\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u00f4ng ty trong\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">t\u1eadp \u0111o\u00e0n<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0c\u1ee7a m\u00ecnh . Nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft bao g\u1ed3m chi ph\u00ed th\u1ea5p h\u01a1n n\u1eefa, gi\u00e1 d\u1ea7u h\u1ecfa th\u1ea5p h\u01a1n v\u00e0 s\u1ef1 ti\u00eau chu\u1ea9n h\u00f3a trong to\u00e0n ng\u00e0nh. C\u00f4ng ty c\u1ee7a Rockefeller gi\u1edd \u0111\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u1eb7c mua l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng d\u1eabn v\u00e0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng kh\u00e1c tr\u00ean quy m\u00f4 m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_29-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 Ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_30-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">C\u00f4ng ty Standard Oil \u0111\u00e3 thu\u00ea c\u00e1c nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eb1m t\u0103ng ch\u1ee7ng lo\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng nhi\u00ean li\u1ec7u d\u1ec5 ch\u00e1y, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1o ra c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i ch\u1ea5t th\u1ea3i th\u00e0nh c\u00e1c ch\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 d\u1ea7u m\u1ecf khai th\u00e1c t\u1eeb l\u00f2ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c tinh ch\u1ebf th\u00e0nh nhi\u1ec1u s\u1ea3n ph\u1ea9m kh\u00e1c nhau, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 d\u1ea7u diesel, vecni, Vaseline v\u00e0 kem \u0111\u00e1nh r\u0103ng.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_32-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Khi chi ph\u00ed s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m m\u1edbi n\u00e0y gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, c\u00f4ng ty \u0111\u00e3 t\u0103ng\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">quy m\u00f4 kinh t\u1ebf<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0to\u00e0n c\u1ea7u . Ngo\u00e0i ra, th\u00f4ng qua\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0m\u1ea1nh m\u1ebd , Rockefeller \u0111\u00e3 t\u00ecm ra c\u00e1ch t\u1eadn d\u1ee5ng c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u1ee5 t\u1eeb d\u1ea7u m\u1ecf th\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra d\u1ea7u b\u00f4i tr\u01a1n, vaseline, s\u00e1p parafin v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m h\u1eefu \u00edch kh\u00e1c.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_34-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">\u0110a d\u1ea1ng h\u00f3a cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_35-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Standard Oil tham gia v\u00e0o nhi\u1ec1u ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u1ee5 tr\u1ee3, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft, v\u1eadn t\u1ea3i bi\u1ec3n, kh\u00ed \u0111\u1ed1t, s\u1eaft, \u0111\u1ed3ng, th\u00e9p, ng\u00e2n h\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ty t\u00edn th\u00e1c. T\u1eadp \u0111o\u00e0n n\u00e0y c\u0169ng m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh sang nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c \u00edt ng\u1edd t\u1edbi h\u01a1n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng t\u1ea1p h\u00f3a.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_37-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Rockefeller \u0111\u00e3 \u00e9p c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng ch\u1ec9 b\u00e1n d\u1ea7u h\u1ecfa c\u1ee7a \u00f4ng b\u1eb1ng c\u00e1ch cung c\u1ea5p th\u1ecbt, \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m kh\u00e1c v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ea5p gi\u1ea3 t\u1ea1o cho nh\u1eefng c\u1eeda h\u00e0ng ch\u1ec9 b\u00e1n d\u1ea7u h\u1ecfa c\u1ee7a Standard Oil, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ea9y c\u00e1c ch\u1ee7 c\u1eeda h\u00e0ng b\u00e1n c\u00e1c nh\u00e3n hi\u1ec7u d\u1ea7u h\u1ecfa kh\u00e1c ra kh\u1ecfi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, Standard Oil c\u0169ng \u0111\u0103ng t\u1ea3i c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b\u00e1 phi\u00ean b\u1ea3n s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_39-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">T\u1ea1o ra \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_40-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Rockefeller coi s\u1ef1 c\u1ea1nh tranh kh\u1ed1c li\u1ec7t trong ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p d\u1ea7u m\u1ecf l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tai h\u1ea1i v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u lo\u1ea1i b\u1ecf n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_42-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">\u00d4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ee3i nhu\u1eadn kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u1ec3 mua l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n s\u00e1u tu\u1ea7n n\u0103m 1872 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;V\u1ee5 th\u1ea3m s\u00e1t Cleveland&#8221;, khi \u00f4ng mua l\u1ea1i 22 trong s\u1ed1 26 nh\u00e0 m\u00e1y l\u1ecdc d\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ed1i th\u1ee7 v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ea5t th\u1ea5p. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ngu\u1ed3n ti\u1ec1n m\u1eb7t kh\u1ed5ng l\u1ed3, Rockefeller c\u00f2n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn b\u00ed m\u1eadt v\u1edbi ba tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft l\u1edbn ph\u1ee5c v\u1ee5 Cleveland, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;C\u00f4ng ty C\u1ea3i ti\u1ebfn Mi\u1ec1n Nam&#8221;.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_44-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Standard Oil \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng \u00fd chia c\u00e1c l\u00f4 h\u00e0ng d\u1ea7u c\u1ee7a m\u00ecnh cho c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft t\u00ednh ph\u00ed qu\u00e1 cao cho c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f4ng ty kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3n gi\u1ea3m gi\u00e1 chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n d\u1ea7u m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c chia m\u1ed9t ph\u1ea7n ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb m\u1ee9c ph\u00ed cao m\u00e0 h\u1ecd t\u00ednh cho c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_46-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Th\u00f4ng tin v\u1ec1 th\u1ecfa thu\u1eadn b\u1ecb r\u00f2 r\u1ec9 v\u00e0 g\u00e2y ra s\u1ef1 ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u1ed1i th\u1ee7 lo s\u1ee3 ph\u00e1 s\u1ea3n v\u00e0 ph\u1ea3i b\u00e1n m\u00ecnh cho Rockefeller \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n ho\u00e0n to\u00e0n. Do s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i d\u1eef d\u1ed9i, th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ee7y b\u1ecf m\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_48-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Trong nh\u1eefng n\u0103m ti\u1ebfp theo, c\u00e1c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb mua l\u1ea1i \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh c\u1ee7a Rockefeller th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn d\u1ec5 d\u00e0ng, m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1ch \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c nh\u1eefng b\u00ean c\u00f2n do d\u1ef1, bao g\u1ed3m c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p sau:<\/span><\/p>\n<ul id=\"mntl-sc-block_50-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\">\n<li><span dir=\"auto\">Mua h\u1ebft to\u00e0n b\u1ed9 th\u00f9ng d\u1ea7u \u0111\u1ec3 g\u00e2y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng khan hi\u1ebfm, l\u00e0m t\u00ea li\u1ec7t c\u00e1c c\u00f4ng ty nh\u1ecf h\u01a1n.<\/span><\/li>\n<li><span dir=\"auto\">Mua l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1c c\u00f4ng ty kh\u00e1c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng d\u1eabn d\u1ea7u.<\/span><\/li>\n<li><span dir=\"auto\">\u0110i\u1ec1u ph\u1ed1i c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u00e1 c\u1ea3 gi\u1eefa c\u00e1c c\u00f4ng ty con thu\u1ed9c s\u1edf h\u1eefu ho\u00e0n to\u00e0n, bu\u1ed9c c\u00e1c c\u00f4ng ty kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 l\u1ed7.<\/span><\/li>\n<li><span dir=\"auto\">H\u1ed1i l\u1ed9 c\u00e1c nh\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ed m\u1eadt.<\/span><\/li>\n<li><span dir=\"auto\">H\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00e0u h\u1ecfa c\u00f3 s\u1eb5n \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u00e0ng h\u00f3a b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u1eadn d\u1ee5ng m\u1ed1i quan h\u1ec7 th\u00e2n thi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eaft.<\/span><\/li>\n<li><span dir=\"auto\">Mua l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 thi\u1ebft b\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 cung c\u1ea5p thi\u1ebft b\u1ecb, sau \u0111\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i b\u00e1n ph\u1ee5 t\u00f9ng thay th\u1ebf cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p id=\"mntl-sc-block_52-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 1882, Standard Oil g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n ng\u00e0nh kinh doanh d\u1ea7u m\u1ecf t\u1ea1i Hoa K\u1ef3.<\/span><\/p>\n<h3 id=\"mntl-sc-block_54-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-subheading mntl-sc-block-subheading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-subheading__text\"><span dir=\"auto\">M\u1ea5t \u0111i v\u1ecb th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n<\/span><\/span><\/h3>\n<p id=\"mntl-sc-block_55-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Ch\u00ednh\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">ph\u1ee7 \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n g\u1ea7n nh\u01b0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Standard Oil v\u00e0 th\u00f4ng qua \u0110\u1ea1o lu\u1eadt ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n Sherman n\u0103m 1890 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_57-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">\u0110\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, \u0111\u1ed9i ng\u0169 ph\u00e1p l\u00fd c\u1ee7a Standard Oil nhanh ch\u00f3ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i qu\u1ef9 t\u00edn th\u00e1c th\u00e0nh m\u1ed9t\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">c\u00f4ng ty n\u1eafm gi\u1eef<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t qu\u1ef9 t\u00edn th\u00e1c nh\u01b0ng n\u1eb1m ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ph\u00e1p l\u00fd c\u1ee7a qu\u1ef9 t\u00edn th\u00e1c. Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ee7a m\u00ecnh cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u00e0 gi\u1ea3i th\u1ec3 c\u00f4ng ty n\u1eafm gi\u1eef n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 1911, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa th\u00f4ng qua ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a T\u00f2a \u00e1n T\u1ed1i cao.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_59-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">T\u1eadp \u0111o\u00e0n Standard Oil \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh nhi\u1ec1u ph\u1ea7n nh\u1ecf h\u01a1n nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 quy m\u00f4 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7. M\u1eb7c d\u00f9 t\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i qua nhi\u1ec1u n\u0103m, nh\u01b0ng Chevron (\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">CVX<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0), Exxon Mobil (\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">XOM<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0) v\u00e0 ConocoPhillips (\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">COP<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0), c\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00f4ng ty kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb Standard Oil.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_61-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">C\u00e1c c\u00f4ng ty n\u00e0y c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ebf v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u0169ng nh\u01b0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u1ee7a Standard Oil, v\u00ec v\u1eady h\u1ecd d\u1ec5 d\u00e0ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sang s\u1ea3n xu\u1ea5t x\u0103ng khi doanh s\u1ed1 b\u00e1n d\u1ea7u h\u1ecfa gi\u1ea3m do ph\u00e1t minh b\u00f3ng \u0111\u00e8n \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Edison.<\/span><\/p>\n<h2 id=\"mntl-sc-block_63-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-heading mntl-sc-block-heading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-heading__text text-title-300\"><span dir=\"auto\">S\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 v\u00e0 l\u00f2ng t\u1eeb thi\u1ec7n<\/span><\/span><\/h2>\n<p id=\"mntl-sc-block_64-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">L\u00e0 m\u1ed9t t\u00edn \u0111\u1ed3 Baptist s\u00f9ng \u0111\u1ea1o, Rockefeller tin r\u1eb1ng Ch\u00faa \u0111\u00e3 ban cho \u00f4ng kh\u1ea3\u00a0<\/span><span dir=\"auto\">n\u0103ng ki\u1ebfm ti\u1ec1n<\/span><span dir=\"auto\">\u00a0v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y s\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn n\u00e0o gi\u1eefa ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kinh doanh t\u00e0n nh\u1eabn c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin. Th\u1eadt v\u1eady, \u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u00e2n chia th\u1ebf gi\u1edbi th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n trong k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Ch\u00faa. Hay n\u00f3i theo c\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng, \u201cD\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u00e1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u0103ng t\u00e0i s\u1ea3n v\u00ec Ch\u00faa bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00f4i s\u1ebd quay l\u1ea1i v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Ng\u00e0i.\u201d<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_66-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">V\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. Sau khi ngh\u1ec9 h\u01b0u n\u0103m 1896, Rockefeller d\u1ed3n h\u1ebft t\u00e2m s\u1ee9c v\u00e0o c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb thi\u1ec7n, quy\u00ean g\u00f3p h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la trong nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi. \u00d4ng c\u0169ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi th\u00f3i quen mang theo ti\u1ec1n xu v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t cho tr\u1ebb em.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_68-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">V\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a con trai, \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp Qu\u1ef9 Rockefeller v\u00e0o n\u0103m 1913 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi. Khi \u00f4ng m\u1ea5t n\u0103m 1937, t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 1,5% t\u1ed5ng s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng kinh t\u1ebf c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 n\u0103m \u0111\u00f3.<\/span><\/p>\n<h2 id=\"mntl-sc-block_70-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-heading mntl-sc-block-heading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-heading__text text-title-300\"><span dir=\"auto\">Di s\u1ea3n<\/span><\/span><\/h2>\n<p id=\"mntl-sc-block_71-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Ch\u1eafc ch\u1eafn m\u1ed9t trong nh\u1eefng di s\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ee7a Rockefeller l\u00e0 lu\u1eadt ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n li\u00ean bang, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o lu\u1eadt c\u1ee7ng c\u1ed1 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111o\u00e0n. Trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng (v\u00e0 c\u1ea3 sau \u0111\u00f3), nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ec9 tr\u00edch Rockefeller m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u00ec nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ef1c \u0111oan m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng kh\u1ed1i t\u00e0i s\u1ea3n kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_73-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Tuy v\u1eady, c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kinh doanh v\u00e0 t\u1eeb thi\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ef9 Rockefeller ng\u00e0y nay v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c theo \u0111u\u1ed5i s\u1ee9 m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ra l\u00e0 \u201cth\u00fac \u0111\u1ea9y ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi\u201d.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_75-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng c\u00f2n th\u00e0nh l\u1eadp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Chicago v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Rockefeller (ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u Y h\u1ecdc Rockefeller).<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_77-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Di s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp n\u1ed1i th\u00f4ng qua con ch\u00e1u \u00f4ng. John D. Rockefeller Jr. \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng Trung t\u00e2m Rockefeller theo phong c\u00e1ch Art Deco n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf Manhattan, n\u01a1i v\u1eabn l\u00e0 tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n ph\u00f2ng kinh doanh cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c doanh nghi\u1ec7p n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 Radio City Music Hall v\u00e0 Rockettes, Rainbow Room, s\u00e2n tr\u01b0\u1ee3t b\u0103ng ngo\u00e0i tr\u1eddi, c\u00e2y th\u00f4ng Noel kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng quay truy\u1ec1n h\u00ecnh cho &#8220;Saturday Night Live&#8221; v\u00e0 &#8220;The Tonight Show&#8221;.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_79-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Ch\u00e1u trai c\u1ee7a Rockefeller, Nelson Aldrich Rockefeller, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c bang New York trong b\u1ed1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 thu\u1ed9c \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng h\u00f2a v\u00e0 l\u00e0 Ph\u00f3 T\u1ed5ng th\u1ed1ng th\u1ee9 41 c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Gerald Ford, ngo\u00e0i ra c\u00f2n ba l\u1ea7n tranh c\u1eed \u0111\u1ec1 c\u1eed t\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng h\u00f2a.<\/span><\/p>\n<div id=\"mntl-sc-block_81-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-questionandanswer mntl-sc-block-questionandanswer\" style=\"text-align: justify;\"><span id=\"toc-what-was-john-d-rockefellers-background\" class=\"heading-toc\"><\/span><\/p>\n<h2 class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__question\"><span dir=\"auto\">John D. Rockefeller xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/span><\/h2>\n<div class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__answer\">\n<p><span dir=\"auto\">John D. Rockefeller sinh ra trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh b\u00ecnh d\u1ecb v\u00e0o n\u0103m 1839, l\u00e0 con trai c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n thu\u1ed1c d\u1ea1o t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 b\u00e1c s\u0129 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 r\u1ea5t s\u00f9ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 k\u1ef7 lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nu\u00f4i d\u1ea1y \u00f4ng theo \u0111\u1ea1o Baptist. Gia \u0111\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Cleveland, Ohio, n\u01a1i John b\u1ecf h\u1ecdc trung h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean, l\u00e0m k\u1ebf to\u00e1n, \u1edf tu\u1ed5i 16. C\u00f4ng vi\u1ec7c kinh doanh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ecf kh\u00f4, ng\u0169 c\u1ed1c, th\u1ecbt v\u00e0 c\u00e1c m\u1eb7t h\u00e0ng kh\u00e1c; sau \u0111\u00f3 \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tham gia v\u00e0o ng\u00e0nh kinh doanh d\u1ea7u m\u1ecf do s\u1ef1 m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t d\u1ea7u \u1edf mi\u1ec1n t\u00e2y Pennsylvania v\u00e0o \u0111\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m 1860.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"mntl-sc-block_83-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-questionandanswer mntl-sc-block-questionandanswer\" style=\"text-align: justify;\"><span id=\"toc-how-long-did-standard-oil-exist-as-a-monopoly\" class=\"heading-toc\"><\/span><\/p>\n<h2 class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__question\"><span dir=\"auto\">Standard Oil duy tr\u00ec v\u1ecb th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n trong bao l\u00e2u?<\/span><\/h2>\n<div class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__answer\">\n<p><span dir=\"auto\">Rockefeller, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 Samuel Andrews v\u00e0 Henry M. Flagler, \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp Standard Oil v\u00e0o n\u0103m 1870. Ch\u1ec9 trong v\u00f2ng hai n\u0103m, c\u00f4ng ty \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n vi\u1ec7c l\u1ecdc d\u1ea7u \u1edf khu v\u1ef1c Cleveland. N\u0103m 1881, c\u00f4ng ty \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, cho ph\u00e9p n\u00f3 nhanh ch\u00f3ng m\u1edf r\u1ed9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u1eb7c mua l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng d\u1eabn d\u1ea7u v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1882, n\u00f3 g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n ng\u00e0nh kinh doanh d\u1ea7u m\u1ecf \u1edf M\u1ef9.<\/span><\/p>\n<p><span dir=\"auto\">Ch\u00ednh ph\u1ee7 li\u00ean bang kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, v\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua \u0110\u1ea1o lu\u1eadt ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n Sherman n\u0103m 1890 \u0111\u1ec3 chia t\u00e1ch Standard Oil. M\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn dai d\u1eb3ng \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng trong ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a T\u00f2a \u00e1n T\u1ed1i cao n\u0103m 1911. Nh\u01b0 v\u1eady, Standard Oil v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ed1c gia trong 19 n\u0103m.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"mntl-sc-block_85-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-questionandanswer mntl-sc-block-questionandanswer\" style=\"text-align: justify;\"><span id=\"toc-what-is-john-d-rockefellers-legacy\" class=\"heading-toc\"><\/span><\/p>\n<h2 class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__question\"><span dir=\"auto\">Di s\u1ea3n c\u1ee7a John D. Rockefeller l\u00e0 g\u00ec?<\/span><\/h2>\n<div class=\"mntl-sc-block-questionandanswer__answer\">\n<p><span dir=\"auto\">Rockefeller ngh\u1ec9 h\u01b0u kh\u1ecfi c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh doanh v\u00e0o n\u0103m 1896 v\u00e0 d\u00e0nh c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb thi\u1ec7n. \u00d4ng \u0111\u00e3 quy\u00ean g\u00f3p h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u \u0111\u00f4 la cho c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1eeb thi\u1ec7n trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi con trai, John Jr., th\u00e0nh l\u1eadp Qu\u1ef9 Rockefeller \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, v\u00e0 qu\u1ef9 n\u00e0y v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. \u00d4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Chicago v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Rockefeller. Tuy nhi\u00ean, Rockefeller v\u00e0 C\u00f4ng ty Standard Oil c\u0169ng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 lu\u1eadt ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o lu\u1eadt t\u0103ng c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n l\u1ef1c cho c\u00e1c c\u00f4ng \u0111o\u00e0n, m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"mntl-sc-block_87-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-heading mntl-sc-block-heading\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"mntl-sc-block-heading__text text-title-300\"><span dir=\"auto\">T\u00f3m l\u1ea1i<\/span><\/span><\/h2>\n<p id=\"mntl-sc-block_88-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">T\u1ef7 ph\u00fa John D. Rockefeller v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u1eeba b\u1ecb c\u0103m gh\u00e9t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ch\u00ednh c\u1ee7a t\u1eadp \u0111o\u00e0n \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n Standard Oil v\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 t\u1eeb thi\u1ec7n t\u1ea7m c\u1ee1 th\u1ebf gi\u1edbi.<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_90-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">Di s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay nh\u1edd v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u1ef9 Rockefeller, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u00e0 \u00f4ng th\u00e0nh l\u1eadp nh\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Chicago v\u00e0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Rockefeller (ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u Y h\u1ecdc Rockefeller).<\/span><\/p>\n<p id=\"mntl-sc-block_92-0\" class=\"comp mntl-sc-block finance-sc-block-html mntl-sc-block-html\" style=\"text-align: justify;\"><span dir=\"auto\">L\u00e0 m\u1ed9t doanh nh\u00e2n t\u00e0n nh\u1eabn kh\u00f4ng khoan nh\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7, \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ph\u1ed1 Wall v\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n l\u1ef1c nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1ef7 ph\u00fa John D. Rockefeller (8 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1839 \u2013 23 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1937) v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u nh\u1ea5t th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u00d4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ho\u00e0n c\u1ea3nh khi\u00eam t\u1ed1n, tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp Standard Oil n\u0103m 1870 v\u00e0 th\u1eb3ng tay ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u1ed1i [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":86,"featured_media":30902,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","layout":"right-sidebar-narrow","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"T\u1ef7 ph\u00fa John D. Rockefeller (8 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1839 \u2013 23 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1937) v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u nh\u1ea5t th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u00d4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ho\u00e0n c\u1ea3nh khi\u00eam t\u1ed1n, tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp Standard Oil n\u0103m 1870 v\u00e0 th\u1eb3ng tay ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh\u00a0\u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra th\u1ebf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n trong ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p d\u1ea7u m\u1ecf\u00a0.1"},"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[150],"tags":[],"class_list":["post-30901","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kien-thuc-hang-hoa"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/86"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30901"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30901\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30903,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30901\/revisions\/30903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edutrade.vn\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}