Sáng 22/9 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Trao đổi giải pháp giảm chi phí logistics nhằm thúc đẩy xuất khẩu. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các Bộ Công Thương, Tài chính, Xây dựng, Công an, các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, hiệp hội ngành hàng và hiệp hội logistics.
Chi phí logistics tạo áp lực cho hoạt động xuất khẩu
Phát biểu khai mạc, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho biết xuất nhập khẩu tiếp tục là một điểm sáng của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, cùng với quy mô thương mại ngày càng lớn, yêu cầu giảm chi phí, đặc biệt là chi phí logistics, ngày càng cấp thiết.
Hội nghị nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn
Hội nghị được tổ chức nhằm thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Thông báo Kết luận số 443/TB-VPCP ngày 20/8/2026 của Văn phòng Chính phủ về triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhằm thúc đẩy xuất khẩu.
Theo ông Trần Thanh Hải, hội nghị tập trung lắng nghe trực tiếp những khó khăn, vướng mắc từ các hiệp hội ngành hàng và logistics. Đây cũng là dịp tăng cường đối thoại giữa doanh nghiệp, các chủ thể trong chuỗi vận tải, logistics, cảng biển và cơ quan quản lý nhà nước.
Qua đó, các bên có thể xác định rõ những điểm nghẽn và đề xuất giải pháp phù hợp.
Xuất nhập khẩu tăng, nhu cầu logistics mở rộng
Ông Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, cho biết năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 930,1 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024. Cán cân thương mại thặng dư 20,05 tỷ USD.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7%. Trong đó:
- Xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%.
- Nhập khẩu đạt 395,30 tỷ USD, tăng 35,3%.
- Nhập siêu khoảng 20,46 tỷ USD.
Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 90,17% kim ngạch xuất khẩu. Trong khi đó, nhóm tư liệu sản xuất chiếm 94,11% kim ngạch nhập khẩu.
Phần lớn mức tăng nhập khẩu gắn với máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy nhu cầu vận chuyển, lưu kho và tổ chức chuỗi cung ứng ngày càng lớn.
Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 80,1% kim ngạch xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm. Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu khoảng 30,60 tỷ USD.
Do đó, tối ưu hóa logistics không chỉ nhằm thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa mà còn cần gắn với nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước.
Cần xây dựng hệ thống đo lường chi phí logistics
Chi phí logistics được nhìn nhận rộng hơn chi phí vận tải. Đây là tổng hợp nhiều khoản chi phí phát sinh trong suốt quá trình đưa hàng hóa từ nơi sản xuất đến thị trường.
Chi phí logistics bao gồm nhiều khoản
Tổng chi phí của một lô hàng có thể bao gồm:
- Cước vận tải.
- Phí cảng.
- Chi phí kho bãi và dịch vụ.
- Chi phí thủ tục và tuân thủ.
- Chi phí tồn kho và vốn.
- Chi phí phát sinh do chậm trễ, hư hỏng, thiếu thông tin hoặc phải xử lý lại.
Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2025, chi phí logistics được ước tính tương đương khoảng 16–17% GDP.
Tuy nhiên, đây là chỉ tiêu ở tầm nền kinh tế, không phải tỷ lệ chi phí áp dụng cho mọi ngành hàng hoặc doanh nghiệp. Sự khác biệt về phương pháp đo cũng đặt ra yêu cầu sớm xây dựng hệ thống dữ liệu và đường cơ sở chính thức, ổn định.
Đề xuất hệ thống đo lường logistics quốc gia
Cục Xuất nhập khẩu đề xuất xây dựng hệ thống đo lường chi phí logistics quốc gia, trong đó cần:
- Thống nhất phương pháp, nguồn dữ liệu và kỳ công bố.
- Theo dõi chi phí theo ngành hàng, hành lang vận tải và loại hình doanh nghiệp.
- Đo lường chi phí trên tấn, container hoặc lô hàng.
- Theo dõi thời gian toàn hành trình và thời gian chờ.
- Đánh giá tỷ lệ giao hàng đúng hạn.
- Theo dõi số ngày tồn kho và tỷ lệ chạy rỗng.
- Ghi nhận chi phí lưu container, lưu bãi.
- Theo dõi tỷ lệ chứng từ điện tử và số lần khai lại dữ liệu.
Thực tế chi phí logistics tại các ngành hàng
Các hiệp hội ngành hàng cho biết mỗi khâu trong chuỗi cung ứng đều có thể làm phát sinh thêm chi phí. Mức độ ảnh hưởng có sự khác nhau giữa dệt may, lương thực, dừa và thủy sản.
Ngành dệt may chịu áp lực từ chi phí vận chuyển
Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của ngành dệt may đạt 71,6 tỷ USD.
Trong đó:
- Xuất khẩu đạt 46,2 tỷ USD.
- Nhập khẩu đạt 25,5 tỷ USD.
Chi phí logistics trong nước, từ nhà máy đến cảng, hiện chiếm khoảng 9–10% đối với ngành dệt may. Trong khi đó, ngành này có biên lợi nhuận khoảng 3–5%.
Vì vậy, tiết giảm chi phí logistics có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiệp hội Dệt may Việt Nam kiến nghị tiếp tục cải thiện hoạt động cảng và thủ tục hải quan. Hiệp hội cũng đề xuất mở rộng danh sách doanh nghiệp được hưởng chế độ ưu tiên hải quan, nhất là các doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động ổn định và tuân thủ tốt.
Bên cạnh đó, cần tăng kết nối đường sắt, đường sông và đường biển để giảm sự phụ thuộc vào đường bộ.
Ngành lương thực thiếu cảng chuyên dụng nước sâu
Đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết trong 8 tháng, xuất khẩu gạo đạt khoảng 6 triệu tấn, trị giá khoảng 3 tỷ USD.
Phần lớn hoạt động sản xuất và nhà máy gạo tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, khu vực này còn thiếu cảng chuyên dụng nước sâu để tàu lớn khai thác.
Do đó, doanh nghiệp phải vận chuyển hàng lên Thành phố Hồ Chí Minh, làm phát sinh thêm chi phí.
Ngành dừa phát sinh chi phí do thiếu dịch vụ sau thu hoạch
Đại diện Hiệp hội Dừa Việt Nam cho biết kho vận và xử lý sau thu hoạch cũng là những yếu tố làm tăng chi phí.
Việc thiếu các dịch vụ hun trùng và chiếu xạ tại miền Bắc khiến một số doanh nghiệp phải đưa hàng vào miền Nam để thực hiện. Sau đó, hàng hóa tiếp tục phải lưu kho, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến thời gian bảo quản.
Thủy sản cần cải thiện kho lạnh và thủ tục
Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, VASEP, cho rằng chi phí logistics trong ngành thủy sản còn bao gồm kho lạnh, kho bãi, container và các chi phí phát sinh liên quan đến tàu, giấy tờ.
Hiệp hội đề nghị xây dựng cơ sở xác định chi phí vận chuyển container và có dự báo để doanh nghiệp chủ động tính toán khi ký hợp đồng với đối tác.
VASEP cũng đề nghị đẩy nhanh số hóa và liên thông thủ tục giấy tờ.
Doanh nghiệp logistics đề xuất thí điểm theo hành lang vận tải
Ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, cho rằng cần nhìn chi phí logistics từ nhiều mắt xích, trước hết là thời gian thông quan.
Khi hàng hóa được xử lý và thông quan nhanh, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong tổ chức vận tải và giảm chi phí.
Hiệp hội đề xuất lựa chọn một số hành lang vận tải và ngành hàng để thí điểm. Cách tiếp cận này nhằm xác định rõ vấn đề, cơ quan liên quan và loại chi phí phát sinh, từ đó đưa ra giải pháp cụ thể theo từng dòng hàng.
Cải cách hải quan và vận tải để giảm chi phí
Tại hội nghị, đại diện Cục Hải quan, Bộ Tài chính, cho biết cải cách thủ tục hải quan tiếp tục là nội dung quan trọng nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Hải quan đẩy mạnh số hóa thủ tục
Ngành Hải quan đang tập trung vào các giải pháp:
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính.
- Đẩy mạnh số hóa.
- Xây dựng đề án Hải quan số.
Trong 6 tháng đầu năm, ngành Hải quan đã rà soát và chuẩn hóa 40 mẫu, 44 mẫu văn bản thuộc chứng từ hải quan.
Từ tháng 7/2026, một số đơn vị cung cấp phần mềm đã phát triển giải pháp hỗ trợ chuyển đổi chứng từ giấy thành dữ liệu điện tử.
Mục tiêu là thực hiện nguyên tắc dữ liệu doanh nghiệp đã cung cấp thì không yêu cầu cung cấp lại. Khi dữ liệu được số hóa và liên thông, cơ quan quản lý có thể khai thác hiệu quả hơn, còn doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.
Liên thông giữa hải quan và quản lý chuyên ngành còn hạn chế
Một điểm nghẽn hiện nay nằm ở sự liên thông giữa thủ tục hải quan và thủ tục quản lý chuyên ngành.
Một số giấy phép, giấy chứng nhận hoặc kết quả kiểm tra vẫn phải nộp bản chính. Một số thủ tục đã triển khai trên Hệ thống một cửa quốc gia nhưng chưa hoàn toàn điện tử.
Ngoài ra, một số thủ tục vẫn vận hành trên các cổng riêng, khiến việc kết nối và liên thông dữ liệu chưa đầy đủ.
Theo kết quả đo thời gian thông quan của các cơ quan độc lập và kết quả đo thời gian giải phóng hàng hóa do ngành Hải quan thực hiện hằng năm, khoảng 70% thời gian thông quan vẫn nằm ở các thủ tục khác như xin giấy phép, vận chuyển, kiểm tra và thử nghiệm.
Thời gian xử lý tại cơ quan Hải quan chỉ chiếm một phần trong tổng thời gian để hàng hóa được giải phóng. Điều này cho thấy giảm chi phí logistics cần sự phối hợp của nhiều Bộ, ngành và địa phương, không thể chỉ tập trung vào khâu hải quan.
Bộ Xây dựng đơn giản hóa thủ tục vận tải
Đại diện Bộ Xây dựng cho biết Bộ đã triển khai nhiều giải pháp tạo điều kiện cho hoạt động vận tải và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Các giải pháp gồm cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời rà soát và cắt giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực vận tải.
Đối với thủ tục liên quan đến tàu thuyền, trong đó có tàu chở hàng, các thủ tục từng bước được thực hiện tập trung thông qua hệ thống điện tử.
Bộ Xây dựng cũng triển khai các nội dung liên quan đến miễn, giảm và đơn giản hóa một số thủ tục đối với phương tiện thủy nội địa.
Cùng với đó, Bộ đang tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa và xây dựng chính sách phát triển vận tải. Các nội dung này được lấy ý kiến từ các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.
Từ tháo gỡ từng điểm nghẽn đến tổ chức lại chuỗi logistics
Theo Cục Xuất nhập khẩu, giảm chi phí logistics cần được triển khai đồng thời trên nhiều nhóm giải pháp, từ tổ chức vận tải đến dữ liệu, thủ tục và năng lực doanh nghiệp.
Tăng kết nối đa phương thức
Trước hết, cần tổ chức lại hoạt động vận tải theo hành lang và tăng kết nối đa phương thức.
Các cơ quan cũng cần giảm thời gian và chi phí tại cảng biển, sân bay, cửa khẩu và kho thông qua:
- Đặt lịch.
- Điều phối phương tiện.
- Trao đổi dữ liệu trước khi hàng đến.
- Công khai trạng thái xử lý.
Kiểm tra chuyên ngành dựa trên rủi ro
Một nhóm giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh tạo thuận lợi thương mại và kiểm tra chuyên ngành dựa trên rủi ro.
Các Bộ quản lý chuyên ngành cần xác định những chứng từ trùng lặp, thực hiện nguyên tắc cung cấp dữ liệu một lần, xử lý trước khi hàng đến, tăng quản lý rủi ro và hậu kiểm khi đủ điều kiện.
Phát triển nền tảng điều phối logistics dùng chung
Cục Xuất nhập khẩu đề xuất phát triển cơ sở dữ liệu và nền tảng điều phối logistics dùng chung, kết nối các hệ thống hiện có.
Nền tảng này nhằm phục vụ:
- Theo dõi luồng hàng.
- Theo dõi năng lực cảng và kho.
- Đặt lịch.
- Cảnh báo ùn tắc.
- Truy xuất thông tin.
- Xử lý vướng mắc liên ngành.
Doanh nghiệp cần quản trị theo tổng chi phí đến thị trường
Đối với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là quản trị theo tổng chi phí đưa hàng đến thị trường.
Doanh nghiệp cần:
- Chuẩn hóa dữ liệu đơn hàng.
- Dự báo sản lượng.
- Tối ưu bao bì và hệ số chất xếp.
- Kiểm soát tồn kho.
- Lựa chọn điều kiện giao hàng.
- Chuẩn bị phương án tuyến thay thế.
Các doanh nghiệp logistics cần tăng cường liên kết, phát triển dịch vụ tích hợp, nâng cao năng lực vận tải đa phương thức và logistics lạnh.
Gắn giảm chi phí với chuyển đổi xanh
Giảm chi phí logistics cũng cần gắn với chuyển đổi xanh và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.
Các giải pháp được đề xuất gồm tiết kiệm nhiên liệu, giảm quãng đường chạy rỗng, nâng hệ số sử dụng phương tiện và chuyển những dòng hàng phù hợp sang đường thủy, đường sắt.
Những giải pháp này vừa góp phần giảm chi phí, vừa giảm phát thải.
Cần thống nhất cách tính chi phí logistics
Từ góc độ Bộ Công Thương, ông Trần Thanh Hải cho rằng việc xác định và so sánh chi phí logistics hiện vẫn có những cách tiếp cận khác nhau.
Đối với ngành dệt may, chi phí logistics có thể chiếm khoảng 10% giá hàng xuất khẩu, trong khi một số nghiên cứu đưa ra mức khoảng 16–18%.
Do đó, thông qua đối thoại trực tiếp với hiệp hội và doanh nghiệp, cơ quan quản lý có thêm thông tin thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện chính sách.
Bên cạnh giảm chi phí trong nước, Bộ Công Thương đang chủ trì chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường thế giới.
Nghiên cứu hỗ trợ trung tâm logistics ở nước ngoài
Một vấn đề được đặt ra là nghiên cứu cơ chế hỗ trợ xây dựng trung tâm logistics hoặc trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài.
Theo ông Trần Thanh Hải, vai trò của Nhà nước không nhất thiết là trực tiếp làm thay doanh nghiệp. Quan trọng hơn là xây dựng chính sách, tạo cơ chế, hỗ trợ tín dụng và các ưu đãi phù hợp để kích hoạt nguồn lực xã hội.
Trong điều kiện nguồn lực ngân sách có hạn, chính sách hỗ trợ cần tính đến hiệu quả và khả năng tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư.
Kết luận
Hội nghị của Bộ Công Thương tập trung vào các giải pháp giảm chi phí logistics nhằm hỗ trợ xuất khẩu và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng.
Các nhóm giải pháp được đề xuất gồm xây dựng hệ thống đo lường chi phí logistics quốc gia, tăng kết nối vận tải đa phương thức, cải cách thủ tục hải quan, số hóa dữ liệu, nâng hiệu quả kiểm tra chuyên ngành và phát triển nền tảng điều phối logistics dùng chung.
Việc giảm chi phí cần được triển khai đồng bộ giữa Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics, từ đó tháo gỡ từng điểm nghẽn trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Subscribe
Login
0 Comments
Oldest
