Bộ Công Thương hợp nhất quy định cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Bộ Công Thương ban hành Văn bản hợp nhất số 135/2026/VBHN-TT-BCT ngày 21/10/2026, hợp nhất các thông tư về tạm ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, trích lập quỹ và hoàn trả tạm ứng. Nội dung bao gồm nguyên tắc quản lý, trách nhiệm giám sát, chế độ báo cáo, kiểm toán và xử lý số dư khi doanh nghiệp thay đổi hoạt động.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Theo nội dung được Tạp chí Công Thương chia sẻ, văn bản hợp nhất tập hợp các quy định về tiếp nhận, quản lý, kiểm tra, giám sát, kiểm toán và quyết toán đối với nguồn ngân sách tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Quản lý từ tiếp nhận tạm ứng đến hoàn trả ngân sách

Các hoạt động thuộc phạm vi điều chỉnh gồm:

• Tạm ứng ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
• Chi sử dụng nguồn quỹ được tạm ứng.
• Trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
• Hoàn trả khoản tạm ứng ngân sách nhà nước.

Áp dụng với thương nhân đầu mối và ngân hàng quản lý tài khoản

Đối tượng áp dụng gồm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, ngân hàng thương mại nơi thương nhân mở tài khoản phong tỏa và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Tài khoản phong tỏa được sử dụng để tiếp nhận ngân sách tạm ứng, thực hiện chi sử dụng, trích lập quỹ và hoàn trả ngân sách.

Bảy nguyên tắc quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Việc sử dụng nguồn tạm ứng phải tuân thủ quy định pháp luật và phương án điều hành. Các nguyên tắc đồng thời xác định cách tính trích lập, quản lý tài khoản, xử lý lãi và hoàn trả ngân sách.

Trích lập và chi sử dụng theo điều hành của Bộ Công Thương

Bốn nguyên tắc đầu tiên gồm:

1. Tuân thủ pháp luật, công khai và minh bạch: Mọi hoạt động chi sử dụng, trích lập phải đúng quy định, nhằm hạn chế biến động giá xăng dầu bất thường.
2. Thực hiện theo phương án được ban hành: Việc trích lập và chi sử dụng nguồn quỹ tạm ứng từ ngân sách phải theo phương án của Bộ Công Thương.
3. Bám sát thông báo điều hành giá: Thương nhân thực hiện theo văn bản thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương.
4. Chỉ thực hiện một lần ở khâu bán ra đầu tiên: Việc trích lập, chi sử dụng được tính trên một lít hoặc một kg xăng dầu ở nhiệt độ thực tế tiêu thụ tại thị trường nội địa, trong thời gian áp dụng theo quy định.

Tài khoản độc lập, tiền lãi ghi tăng quỹ

Ba nguyên tắc còn lại tập trung vào quản lý dòng tiền:

5. Mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại: Tài khoản tiếp nhận và quản lý nguồn ngân sách tạm ứng phải được ngân hàng phong tỏa, độc lập với các tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu mà thương nhân đã mở.
6. Ghi tăng quỹ đối với tiền lãi: Lãi phát sinh trên số dư tài khoản được ghi tăng vào chính tài khoản này.
7. Hoàn trả tập trung trên cơ sở kiểm toán: Việc hoàn trả tạm ứng ngân sách căn cứ kết quả kiểm toán độc lập chuyên đề về quỹ tạm ứng tại thương nhân.

Phân định trách nhiệm hướng dẫn, giám sát và quyết toán

Công tác tổ chức thực hiện được giao cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cùng Vụ Kế hoạch – Tài chính. Hai đơn vị phối hợp theo dõi nguồn ngân sách và kiểm tra hoạt động tại doanh nghiệp.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước công bố số liệu hằng quý

Cục có trách nhiệm hướng dẫn thương nhân thực hiện tạm ứng ngân sách cho quỹ; theo dõi, hạch toán nguồn ngân sách được giao theo quy định.

Trên cơ sở báo cáo của thương nhân, hằng quý, Cục tổng hợp và công bố trên trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương và Cục các nội dung:

• Số tiền trích lập.
• Số tiền chi sử dụng.
• Tiền lãi phát sinh.
• Số dư quỹ của thương nhân.

Cục đồng thời phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra việc chi sử dụng, trích lập và hoàn trả tạm ứng.

Hoạt động giám sát được thực hiện qua báo cáo định kỳ, đột xuất hoặc trao đổi trực tiếp với thương nhân. Khi cần xác minh số liệu, Cục yêu cầu báo cáo bổ sung; trường hợp cần thiết có thể kiểm tra trực tiếp tại doanh nghiệp.

Kết quả kiểm tra được thông báo để thương nhân cập nhật, điều chỉnh kịp thời. Nếu phát hiện không thực hiện hoặc thực hiện sai quy định, cơ quan chức năng xem xét xử lý.

Vụ Kế hoạch – Tài chính theo dõi tạm ứng và hoàn ứng

Vụ Kế hoạch – Tài chính có trách nhiệm tham mưu ban hành quyết định giao dự toán; theo dõi, giám sát việc tạm ứng, hoàn ứng; xét duyệt và tổng hợp quyết toán ngân sách năm.

Đơn vị phối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước kiểm tra tình hình sử dụng quỹ, trích lập và hoàn trả ngân sách.

Khi cơ quan chuyên ngành yêu cầu thanh tra, kiểm tra hoặc kiểm toán, hai đơn vị tiếp tục phối hợp về các nội dung liên quan.

Thương nhân phải báo cáo hằng tháng và kiểm toán định kỳ

Thương nhân chịu trách nhiệm chấp hành thông báo điều hành giá cùng các văn bản liên quan, hoàn trả số dư đúng thời hạn và bảo đảm tính chính xác của hồ sơ.

Trách nhiệm trước pháp luật bao gồm lựa chọn ngân hàng, quản lý và bảo đảm số dư quỹ, lập báo cáo, cũng như số liệu và kết quả kiểm toán.

Báo cáo tháng phải gửi trước ngày 15

Trước ngày 15 hằng tháng, thương nhân báo cáo tình hình thực hiện quỹ tạm ứng của tháng liền trước theo Phụ lục II ban hành kèm thông tư.

Báo cáo phải kèm sao kê tài khoản ngân hàng trong kỳ, đồng thời được công khai trên trang thông tin điện tử của thương nhân hoặc phương tiện thông tin đại chúng.

Nơi nhận gồm:

• Bộ Tài chính – Cục Quản lý Giá: bcxangdau@mof.gov.vn.
• Bộ Công Thương – Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước: xangdau@moit.gov.vn.

Thương nhân có thể gửi qua dịch vụ bưu chính, fax hoặc thư điện tử dưới dạng bản quét.

Báo cáo kiểm toán sáu tháng gửi trước ngày 15/8 và 15/2

Định kỳ sáu tháng, thương nhân gửi báo cáo kiểm toán độc lập chuyên đề cho hai cơ quan trên. Phạm vi gồm cả quỹ tạm ứng từ ngân sách và Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Báo cáo kiểm toán chuyên đề phải thể hiện:

• Số dư đầu kỳ.
• Tổng sản lượng và chủng loại xăng dầu được trích lập, chi sử dụng trong kỳ.
• Tổng tiền trích lập và tổng tiền chi sử dụng.
• Lãi phát sinh trên số dư.
• Số dư cuối kỳ và chi tiết sao kê tài khoản ngân hàng.
• Báo cáo kiểm kê sản lượng, chủng loại xăng dầu thực hiện trích lập, chi sử dụng tại từng kỳ điều hành.

Thương nhân vi phạm quy định, báo cáo sai số liệu hoặc chậm hoàn trả ngân sách có thể bị xử lý tùy mức độ theo pháp luật về quản lý giá, ngân sách, phí, lệ phí và hóa đơn.

Xử lý số dư khi doanh nghiệp ngừng vai trò đầu mối

Quy định xác định cách xử lý riêng khi doanh nghiệp phá sản, giải thể, bị thu hồi hoặc hết hiệu lực giấy xác nhận đủ điều kiện. Trọng tâm là kiểm toán, xác định số dư và chuyển trả nguồn ngân sách.

Phá sản, giải thể hoặc bị thu hồi giấy xác nhận

Trước khi thực hiện thủ tục phá sản hoặc giải thể, thương nhân phải kiểm toán chuyên đề đối với quỹ tạm ứng và gửi kết quả về Bộ Công Thương, Bộ Tài chính.

Doanh nghiệp đồng thời phải chuyển toàn bộ số dư vào tài khoản của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tại Kho bạc Nhà nước, gửi bản sao chứng từ cho:

• Bộ Công Thương – Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.
• Bộ Tài chính – Cục Quản lý Giá.

Nếu bị thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, thương nhân thực hiện các nghĩa vụ kiểm toán, báo cáo và chuyển nộp tương tự khi có quyết định hoặc thông báo của Bộ Công Thương.

Chốt số dư trước khi giấy xác nhận hết hiệu lực

Ít nhất 30 ngày làm việc trước ngày giấy xác nhận hết hiệu lực, thương nhân phải chốt số dư quỹ tạm ứng.

Hồ sơ gửi hai cơ quan quản lý gồm báo cáo chốt số dư và sao kê tài khoản phong tỏa.

Khi Bộ Công Thương quyết định hoặc thông báo doanh nghiệp không được cấp lại giấy xác nhận hoặc không tiếp tục làm thương nhân đầu mối, doanh nghiệp phải:

• Kiểm toán chuyên đề và gửi kết quả về hai bộ.
• Chuyển toàn bộ số dư vào tài khoản của Cục tại Kho bạc Nhà nước.
• Gửi bản sao chứng từ chuyển nộp cho các cơ quan tiếp nhận.

Điều chỉnh và nộp bổ sung nếu có chênh lệch

Nếu kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc kiểm toán của cơ quan có thẩm quyền yêu cầu điều chỉnh số dư, thương nhân thuộc các trường hợp trên phải thực hiện điều chỉnh, chuyển nộp bổ sung và báo cáo kết quả.

Căn cứ báo cáo doanh nghiệp và báo cáo kiểm toán, Cục phối hợp với các đơn vị liên quan đối chiếu số dư thực tế với khoản đã chuyển vào Kho bạc Nhà nước, yêu cầu điều chỉnh nếu có chênh lệch.

Kết chuyển quỹ khi doanh nghiệp tổ chức lại

Với trường hợp sáp nhập, hợp nhất, mua lại, liên doanh, chia hoặc tách, số dư quỹ tạm ứng được kết chuyển sang thương nhân đầu mối tiếp nhận tương ứng:

Trên cơ sở báo cáo kiểm toán tại thương nhân, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét và xử lý từng trường hợp theo pháp luật.