Hàng hóa so với chứng khoán: Sự khác biệt là gì?

Hàng hóa so với chứng khoán: Tổng quan

Hàng hóa là một loại hàng hóa cơ bản có thể trao đổi với các hàng hóa khác cùng loại, thường là nguyên liệu thô được sử dụng để sản xuất các hàng hóa hoặc dịch vụ khác. Trong khi đó, chứng khoán mô tả một công cụ tài chính có thể giao dịch và có giá trị tiền tệ.

Mặc dù cả hai đều là tài sản mà các nhà giao dịch có thể mua và bán, nhưng chứng khoán chịu sự giám sát pháp lý nghiêm ngặt hơn so với hàng hóa. Các công ty phát hành chứng khoán như cổ phiếu và trái phiếu phải cung cấp cho nhà đầu tư thông tin chi tiết, minh bạch, trong khi hàng hóa chịu các yêu cầu báo cáo ít nghiêm ngặt hơn.

Sự khác biệt giữa việc giao dịch hàng hóa cơ bản và giao dịch các công cụ tài chính dường như khá rõ ràng. Tuy nhiên, khi nói đến các tài sản kỹ thuật số như tiền điện tử, sự phân loại trở nên mơ hồ hơn. Tùy thuộc vào quan điểm của bạn, tiền điện tử có thể được coi là hàng hóa hoặc chứng khoán. Cách giải quyết cuộc tranh luận này có thể có tác động lớn đến tương lai của tiền điện tử.

Hàng hóa là gì?

Hàng hóa là sản phẩm hữu hình, thường là nguyên liệu thô có thể được sử dụng để sản xuất các sản phẩm khác. Hàng hóa cứng bao gồm các sản phẩm năng lượng như dầu khí cũng như kim loại như vàng và bạc, trong khi hàng hóa mềm thường là các sản phẩm nông nghiệp như ngũ cốc, gia súc và bông. Các nhà giao dịch có thể mua và bán hàng hóa trên thị trường giao ngay hoặc bằng cách sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai và quyền chọn.

Hoạt động giao dịch hàng hóa diễn ra rất nhiều giữa các công ty sử dụng hàng hóa đó, ví dụ như các nhà sản xuất thực phẩm phụ thuộc vào nông sản, và các công ty công nghiệp sử dụng kim loại. Tuy nhiên, nhìn chung, các nhà đầu tư thường được khuyến nghị nên có một phần đầu tư vào hàng hóa như một phần của danh mục đầu tư đa dạng. Điều này là bởi vì hàng hóa thường có mối tương quan thấp hoặc nghịch với các tài sản khác như cổ phiếu và trái phiếu, thường hoạt động tốt khi các lĩnh vực khác của thị trường tài chính đang gặp khó khăn. Hàng hóa cũng có thể là một công cụ hữu ích cho các nhà đầu tư muốn phòng ngừa lạm phát.

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán là một công cụ tài chính có thể thay thế và giao dịch được, do các công ty và chính phủ phát hành để huy động vốn. Nhìn chung, chứng khoán đại diện cho vốn chủ sở hữu (quyền sở hữu một phần trong doanh nghiệp), nợ (các khoản vay được trả góp định kỳ) hoặc sự kết hợp giữa vốn chủ sở hữu và nợ.

Thông thường, chứng khoán đề cập đến cổ phiếu và trái phiếu cùng với các sản phẩm liên quan như quỹ tương hỗ và quỹ giao dịch chứng khoán (ETF). Tuy nhiên, cách hiểu pháp lý về những gì cấu thành một chứng khoán tài chính khá rộng. Trong vụ án Howey kiện SEC năm 1946, Tòa án Tối cao đã xác định rằng một hợp đồng liên quan đến việc mua bán đất nông nghiệp và dịch vụ cấu thành một chứng khoán.

Vụ việc này đã dẫn đến một danh sách các tiêu chí – được gọi là Bài kiểm tra Howey – để xác định xem các công cụ tài chính có nên được điều chỉnh như một loại chứng khoán hay không. Theo luật liên bang, một hợp đồng tài chính đáp ứng ngưỡng của một loại chứng khoán nếu có sự đầu tư tiền vào một doanh nghiệp chung với kỳ vọng thu được lợi nhuận nhờ nỗ lực của người khác.

Khi một tập đoàn hoặc tổ chức chính phủ muốn huy động vốn từ công chúng bằng cách phát hành chứng khoán, họ phải tuân thủ các yêu cầu báo cáo nghiêm ngặt do SEC (Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ) đặt ra. Những quy định này được thiết kế để đảm bảo tính minh bạch trên thị trường chứng khoán, đảm bảo các nhà đầu tư có quyền tiếp cận tất cả thông tin cần thiết để đưa ra quyết định sáng suốt.

Những điểm khác biệt chính giữa hàng hóa và chứng khoán

Sự khác biệt cơ bản giữa hàng hóa và chứng khoán nằm ở việc cái gì đang được mua và bán. Ngoài ra còn có các vấn đề về quy định cần xem xét. Dưới đây là những điểm khác biệt chính giữa hai loại này.

Định nghĩa và bản chất

Hàng hóa là nguyên liệu thô hoặc hàng hóa sơ cấp có thể thay thế cho các hàng hóa khác cùng loại, chẳng hạn như dầu mỏ, vàng hoặc nông sản. Chúng chủ yếu được sử dụng cho tiêu dùng hoặc sản xuất công nghiệp. Mặt khác, chứng khoán đại diện cho quyền sở hữu tài chính hoặc quyền đòi hỏi đối với một thực thể. Chúng không thực sự được sử dụng trong sản xuất, vì chúng thường chỉ đại diện cho một phần sở hữu vô hình.

Quy định và Giám sát

Việc điều tiết hàng hóa và chứng khoán thuộc thẩm quyền của các cơ quan chính phủ khác nhau. Tại Hoa Kỳ, hàng hóa chủ yếu được điều tiết bởi CFTC (Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai). Chứng khoán được điều tiết bởi SEC (Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch).

Thị trường giao dịch

Hàng hóa chủ yếu được giao dịch trên các sàn giao dịch chuyên biệt như CME hoặc ICE. Các sàn giao dịch này tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp đồng tương lai, cho phép các nhà giao dịch mua và bán hàng hóa với giá đã được xác định trước để giao hàng trong tương lai. Ngược lại, chứng khoán được giao dịch trên các sàn giao dịch chứng khoán như NYSE hoặc NASDAQ.

Xác định giá

Giá cả hàng hóa chủ yếu bị ảnh hưởng bởi động lực cung và cầu. Các yếu tố như điều kiện thời tiết, sự kiện địa chính trị và mức sản xuất có thể gây ra biến động giá cả. Ví dụ, hạn hán có thể đẩy giá lúa mì lên cao, trong khi sản lượng dầu tăng có thể làm giảm chi phí nhiên liệu. Giá chứng khoán được xác định dựa trên hiệu quả tài chính và triển vọng tương lai của công ty phát hành hoặc chính phủ. Về lý thuyết, giá cổ phiếu dựa trên dòng tiền tương lai của một công ty chứ không nhất thiết dựa trên cung và cầu của từng cổ phiếu cụ thể.

Tính hữu hình

Hàng hóa là những vật phẩm hữu hình có thể được vận chuyển và lưu trữ, do đó chúng là tài sản hữu hình. Nhà đầu tư có thể mua và sở hữu hàng hóa như vàng thỏi hoặc dầu thô, mặc dù hầu hết các giao dịch diễn ra thông qua hợp đồng chứ không phải sở hữu trực tiếp. Trong khi đó, chứng khoán là các công cụ tài chính vô hình đại diện cho quyền sở hữu hoặc quyền đòi hỏi. Mặc dù bạn có thể cầm trên tay một tờ giấy có thể đại diện cho một chứng khoán, nhưng bạn không thể chạm vào chứng khoán thực tế theo cách tương tự như bạn có thể chạm vào hàng hóa.

Vai trò trong nền kinh tế

Hàng hóa được sử dụng trong chuỗi cung ứng toàn cầu vì chúng được dùng trong sản xuất, sản xuất năng lượng và hàng tiêu dùng. Sự sẵn có và giá cả của chúng ảnh hưởng đến nhiều ngành công nghiệp, từ nông nghiệp đến công nghệ, và chúng đóng vai trò quan trọng như một yếu tố đầu vào của nền kinh tế toàn cầu. Ngược lại, chứng khoán chủ yếu được các công ty sử dụng để huy động vốn. Chúng cũng được các nhà đầu tư sử dụng để tạo ra của cải.

Tiền điện tử là hàng hóa hay chứng khoán?

Sự khác biệt giữa hàng hóa và chứng khoán có vẻ khá rõ ràng khi nói đến các tài sản truyền thống như vàng và dầu mỏ hoặc cổ phiếu và trái phiếu. Tuy nhiên, các tài sản kỹ thuật số như tiền điện tử đã làm mờ đi ranh giới giữa hai loại tài sản này.

Cuộc tranh luận về việc liệu tiền điện tử là hàng hóa hay chứng khoán vẫn chưa có hồi kết. Trên thực tế, sự phức tạp của vấn đề khiến việc đưa ra một giải pháp chung cho tất cả các trường hợp trở nên khó khăn, với một số loại tiền điện tử có đặc điểm giống hàng hóa hơn, trong khi cũng có những lập luận hợp lý cho rằng một số loại tiền điện tử khác nên được xem là chứng khoán.

Việc xác định cuối cùng cách phân loại tiền điện tử có thể sẽ tác động đáng kể đến cách thức quản lý tài sản kỹ thuật số và định hình tương lai của ngành công nghiệp tiền điện tử.

Tiền điện tử như một loại hàng hóa

Vì chứng khoán phải tuân thủ các quy định chặt chẽ hơn, nên không có gì đáng ngạc nhiên khi các nhà điều hành và những người ủng hộ ngành công nghiệp tiền điện tử cho rằng tiền điện tử nên được coi là hàng hóa. Theo quan điểm của họ, tiền điện tử được sử dụng như một phương tiện lưu trữ giá trị, tương tự như các loại hàng hóa như vàng. Các nhà giao dịch và nhà đầu tư có thể mua tài sản tiền điện tử với mục đích đầu cơ – hy vọng kiếm lời từ sự biến động giá – đây cũng là một điểm tương đồng giữa tiền điện tử và hàng hóa.

Một lập luận quan trọng khác cho rằng tiền điện tử không nên được coi là chứng khoán xoay quanh bản chất phi tập trung của chúng. Bài kiểm tra Howey quy định rằng chứng khoán liên quan đến việc đầu tư vào một doanh nghiệp chung và thu lợi từ nỗ lực của bên thứ ba. Việc thiếu một thực thể tập trung đứng sau tiền điện tử củng cố ý kiến ​​cho rằng chúng nên được phân loại là hàng hóa hơn là chứng khoán.

Tiền điện tử như một loại chứng khoán

Mặc dù những người ủng hộ tiền điện tử thường phản đối các quy định nghiêm ngặt hơn phát sinh từ việc phân loại tài sản kỹ thuật số là chứng khoán, nhưng việc áp dụng các quy tắc chứng khoán cho tiền điện tử có thể làm cho loại tài sản này trở nên hấp dẫn hơn đối với nhiều nhà đầu tư hơn.

Ngoài ra, có một số yếu tố của thị trường tiền điện tử dường như phù hợp hơn với định nghĩa về chứng khoán. Ví dụ, khi các công ty blockchain hoặc các công ty liên quan đến tiền điện tử huy động vốn thông qua các đợt phát hành tiền điện tử lần đầu (ICO), họ phát hành các đồng tiền kỹ thuật số cho phép các nhà đầu tư tham gia vào dự án tiền điện tử và kiếm được một phần lợi nhuận. Do đó, ICO tương tự như các đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) mà các công ty sử dụng để đưa cổ phiếu của họ ra thị trường chứng khoán, củng cố ý kiến ​​cho rằng chúng nên được điều chỉnh tương tự như chứng khoán.

Các lĩnh vực khác của thị trường tiền điện tử lại gợi nhớ đến chứng khoán nợ. Ví dụ, các nhà cho vay tiền điện tử có thể cung cấp tín dụng dưới dạng tiền điện tử để đổi lấy lãi suất hoặc phí – một cấu trúc rất giống với trái phiếu.

Tóm lại

Theo truyền thống, tài sản được phân loại thành hàng hóa (hàng hóa cơ bản được sử dụng để sản xuất các sản phẩm khác) hoặc chứng khoán (các công cụ tài chính được thiết kế để tạo ra lợi nhuận từ một doanh nghiệp chung). Tài sản kỹ thuật số như tiền điện tử đã mở rộng giới hạn của các phân loại này, với nhiều quan điểm khác nhau về cách phân loại tài sản kỹ thuật số. Việc xác định rõ ràng liệu tiền điện tử được coi là hàng hóa hay chứng khoán có thể có tác động sâu rộng đến khung pháp lý và tương lai của tiền điện tử.

Bạn muốn bắt đầu tìm hiểu thị trường hàng hóa phái sinh nhưng chưa biết nên học từ đâu?

Hãy theo dõi chuyên mục Kiến thức hàng hóa tại eutrade.vn để cập nhật thêm các bài viết dễ hiểu, thực tế và bài bản về hàng hóa, giao dịch phái sinh và tư duy đầu tư đúng ngay từ đầu.