Iran mở hệ thống đăng ký cấp phép qua eo biển Hormuz, siết chặt kiểm soát tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược

Iran tiếp tục gia tăng quyền kiểm soát tại eo biển Hormuz khi chính thức triển khai hệ thống đăng ký và cấp phép đối với các tàu thuyền muốn đi qua tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt và các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran chưa đạt được bước đột phá đáng kể.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Vì vậy, mọi thay đổi liên quan đến hoạt động quản lý hoặc lưu thông hàng hải tại khu vực này đều có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng thế giới, đặc biệt là giá dầu Brent, dầu WTI và LNG.

Iran áp dụng cơ chế cấp phép mới cho tàu thuyền

Theo cơ chế mới, các tàu thương mại muốn đi qua eo biển Hormuz phải đăng ký thông tin với Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) do Iran thành lập. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan này sẽ gửi các quy định về hành trình và điều kiện lưu thông trước khi cấp giấy phép cho tàu được phép đi qua.

Một số báo cáo cho biết hệ thống mới yêu cầu chủ tàu cung cấp chi tiết về hàng hóa, hành trình, cơ cấu sở hữu tàu và thông tin thủy thủ đoàn nhằm phục vụ quá trình thẩm định an ninh.

Đây được xem là bước đi tiếp theo trong chiến lược của Tehran nhằm kiểm soát hoạt động vận tải biển tại Hormuz sau nhiều tháng xảy ra xung đột quân sự và gián đoạn thương mại trong khu vực.

Hơn 300 tàu đã đăng ký xin phép lưu thông

Theo thông tin từ phía Iran, hơn 300 tàu nước ngoài, phần lớn là tàu chở dầu và tàu vận chuyển năng lượng hướng tới các thị trường châu Á, đã nộp hồ sơ đăng ký để được cấp phép lưu thông qua eo biển Hormuz kể từ khi hệ thống đi vào hoạt động.

Tuy nhiên, Tehran cũng tuyên bố sẽ không cấp phép cho các tàu thuộc những quốc gia bị xem là “thù địch”. Điều này tiếp tục làm gia tăng lo ngại về nguy cơ phân biệt đối xử trong hoạt động vận tải biển quốc tế và khả năng ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại toàn cầu.

Trong khi đó, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với PGSA và cảnh báo các doanh nghiệp vận tải không nên tham gia hoặc thanh toán bất kỳ khoản phí nào liên quan đến cơ chế cấp phép mới của Iran.

Ngành vận tải biển vẫn thận trọng trước triển vọng mở cửa hoàn toàn

Mặc dù xuất hiện một số tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán ngoại giao, nhiều doanh nghiệp vận tải biển quốc tế vẫn tỏ ra thận trọng trước khả năng hoạt động hàng hải tại Hormuz sớm trở lại bình thường.

Các tổ chức hàng hải quốc tế cho rằng cần có một bộ quy tắc rõ ràng và các cam kết an ninh cụ thể trước khi các hãng tàu đưa toàn bộ đội tàu quay trở lại khu vực. Nhiều tàu vẫn đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư hoặc chờ tín hiệu an toàn để khởi hành.

Bên cạnh đó, các vấn đề như thủy lôi, chi phí bảo hiểm chiến tranh tăng cao, rủi ro quân sự và các yêu cầu cấp phép mới tiếp tục là rào cản lớn đối với việc khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải qua Hormuz.

Thị trường dầu thô và LNG tiếp tục theo dõi sát diễn biến Hormuz

Giới phân tích nhận định việc Iran áp dụng hệ thống cấp phép mới cho thấy nước này đang tìm cách duy trì ảnh hưởng đối với một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình vẫn đang được xúc tiến.

Đối với thị trường hàng hóa phái sinh, mọi thay đổi trong lưu lượng vận chuyển qua Hormuz đều có thể tác động mạnh đến giá dầu Brent, dầu WTI, LNG và chi phí vận tải toàn cầu. Nếu quá trình cấp phép diễn ra thuận lợi và lưu thông được cải thiện, áp lực nguồn cung năng lượng có thể giảm bớt. Ngược lại, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khiến thị trường năng lượng tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.

Nhà đầu tư giao dịch hàng hóa tại Edu Trade hiện đang theo dõi sát những diễn biến mới tại Hormuz bởi đây là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến nhóm năng lượng toàn cầu trong năm 2026.