Thỏa thuận diesel Mỹ–Nga cũng khó hạ giá nhiên liệu toàn cầu?

Thỏa thuận bổ sung diesel Nga cho thị trường thế giới được đánh giá khó kéo giá nhiên liệu giảm đáng kể. Khối lượng công bố còn nhỏ so với thiếu hụt nguồn cung, trong khi khả năng sản xuất, sửa chữa nhà máy lọc dầu và vận chuyển của Nga đều gặp trở ngại.

Lượng diesel Nga cam kết chưa đủ bù thiếu hụt

Giá diesel liên tục lập kỷ lục kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát. Việc bổ sung nguồn hàng từ Nga được chú ý trong bối cảnh giá nhiên liệu cao gây sức ép lên người tiêu dùng và hoạt động kinh tế.

Mỹ công bố kế hoạch đưa thêm diesel Nga ra thị trường

Tại Mỹ, giá bán lẻ diesel lần đầu vượt 6 USD/gallon trong tháng 9 và chưa hạ nhiệt kể từ đó. Một gallon tương đương 3,785 lít.

Mức giá này trở thành gánh nặng chính trị đối với đảng Cộng hòa khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 đến gần.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Donald Trump thông báo Nga sẽ cung cấp diesel theo các mốc:

Các lô hàng sẽ được đưa ra thị trường thế giới, thay vì chuyển trực tiếp tới Mỹ như thông báo ban đầu của ông Trump.

Nhu cầu bổ sung được ước tính từ 400.000 đến 850.000 thùng/ngày

Theo bà Michelle Brouhard, Trưởng bộ phận chính sách và rủi ro địa chính trị tại Kpler, thị trường cần thêm khoảng 400.000 thùng diesel/ngày để giá giảm rõ rệt.

Trong khi đó, lô hàng đầu tiên được công bố, nếu phân bổ đều trong một tháng, chỉ tương đương khoảng 73.000 thùng/ngày.

Ông Caspian Conran, chuyên gia kinh tế trưởng tại Baringa, đưa ra ước tính cao hơn: nguồn cung cần tăng khoảng 850.000 thùng/ngày mới đủ tạo tác động hạ giá.

Những đánh giá này cho thấy khối lượng cam kết ban đầu còn cách xa nhu cầu bổ sung mà các chuyên gia tính toán.

Nguồn cung Nga và Trung Đông cùng bị gián đoạn

Thiếu hụt diesel không chỉ đến từ một thị trường. Nga và Trung Đông, hai nguồn cung quan trọng của thế giới, đang đồng thời gặp khó khăn.

Xuất khẩu tháng 9 hụt 1,3 triệu thùng/ngày

Nga là nước xuất khẩu diesel đứng thứ hai thế giới, sau Mỹ. Việc dòng hàng từ Nga và Trung Đông cùng gián đoạn đã tạo khoảng trống lớn trên thị trường.

Riêng tháng 9, xuất khẩu diesel từ hai nguồn này giảm tới 1,3 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 4,5% nhu cầu diesel toàn cầu.

Đây là một trong những lý do khiến giới phân tích cho rằng các lô hàng được công bố trong thỏa thuận Mỹ–Nga khó đủ sức kéo giá giảm đáng kể.

Nhu cầu trong nước hạn chế lượng hàng Nga có thể xuất khẩu

Theo số liệu được dẫn trong bài, Nga hiện sản xuất khoảng 1,4 triệu thùng diesel/ngày, trong khi tiêu thụ nội địa đã chiếm khoảng 1,2 triệu thùng/ngày. Phần còn lại dành cho xuất khẩu vì vậy khá hạn chế.

Quỹ Nghiên cứu Chính sách Năng lượng (EPRF) đưa ra con số 384.000–509.000 thùng diesel/ngày khi tính toán yêu cầu sản xuất để Nga giao đủ lượng hàng cam kết mà vẫn duy trì xuất khẩu hiện có.

Tuy nhiên, khả năng đáp ứng còn phụ thuộc vào tình trạng hoạt động của hệ thống lọc dầu.

Sản xuất và vận chuyển đều gặp trở ngại

Ngay cả khi có nhu cầu mua, diesel Nga vẫn phải vượt qua các rào cản từ nhà máy đến người nhận hàng. Những khó khăn này có thể hạn chế tốc độ đưa nguồn cung trở lại thị trường.

Khoảng 45% công suất lọc dầu được ước tính ngừng hoạt động

Theo một số ước tính, có tới 45% công suất lọc dầu của Nga đang ngừng hoạt động.

Triển vọng khôi phục sớm cũng gặp trở ngại khi Ukraine tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu Nga từ tuần trước. Các nguồn tin thị trường nhận định những cơ sở bị hư hại nhiều khả năng chưa thể trở lại cung ứng cho thị trường quốc tế trước cuối năm nay.

Điều này khiến khả năng thực hiện đầy đủ khối lượng đã công bố vẫn còn bất định.

Cước tàu tăng, chủ tàu thận trọng với hàng Nga

Rủi ro an ninh tại Biển Đen đã đẩy cước vận tải tăng mạnh, trong khi nguồn tàu chở dầu toàn cầu vốn khan hiếm.

Một số chủ tàu cũng ngần ngại vận chuyển diesel Nga vì các nước phương Tây khác vẫn duy trì trừng phạt. Họ lo khách hàng sẽ tránh thuê những con tàu từng chở hàng thuộc diện trừng phạt.

Như vậy, có đủ nhiên liệu chưa đồng nghĩa nguồn hàng có thể nhanh chóng đến tay người mua.

Hai tác động đối với thị trường hàng hóa

Từ các thông tin trên, có thể xem xét tác động theo hai hướng: diễn biến giá nhiên liệu và chi phí vận hành của những ngành sử dụng diesel. Đây là phân tích bổ sung từ nội dung bài, không phải dự báo giá cụ thể của các tổ chức được dẫn.

1. Giá diesel có thể tiếp tục chịu sức ép từ nguồn cung

Khối lượng bổ sung ban đầu còn nhỏ, khả năng sản xuất chưa chắc chắn và vận tải gặp khó khăn khiến thỏa thuận khó lập tức giải quyết thiếu hụt.

Vì vậy, thông báo tăng xuất khẩu chưa đủ để khẳng định giá diesel sẽ giảm bền vững. Những yếu tố cần theo dõi là lượng hàng thực tế được giao, tiến độ khôi phục nhà máy lọc dầu và khả năng bố trí tàu vận chuyển.

Giới phân tích được dẫn trong bài đánh giá giá diesel toàn cầu khó giảm trong thời gian tới. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cảnh báo thiếu hụt có thể kéo dài sang năm 2027.

2. Chi phí nhiên liệu cao có thể tiếp tục gây áp lực lên hàng hóa

Nếu diesel duy trì ở mức cao, các hoạt động sử dụng nhiên liệu này trong vận chuyển, sản xuất và nông nghiệp có thể tiếp tục chịu sức ép chi phí.

Chi phí tăng có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp hoặc được chuyển một phần vào giá bán, tùy điều kiện thị trường. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi mặt hàng đều tăng giá, bởi giá hàng hóa còn phụ thuộc cung cầu riêng.

Do đó, tác động của thỏa thuận cần được đánh giá qua khả năng cải thiện nguồn cung thực tế, thay vì chỉ dựa vào khối lượng cam kết.