Eo biển Hormuz có thể bị “thay thế” trong 5 năm tới?

Đầu tư vào đường ống và các tuyến logistics thay thế tại Vùng Vịnh có thể làm giảm vai trò của eo biển Hormuz trong 5 năm tới, theo Tổng giám đốc HSBC Georges Elhedery. Triển vọng này mở ra khả năng giảm rủi ro vận chuyển năng lượng, dù xung đột vẫn gây sức ép lên kinh tế khu vực trong ngắn hạn.

Hạ tầng thay thế có thể làm giảm sự phụ thuộc vào Hormuz

Phát biểu ngày 20/10 tại Diễn đàn Tương lai HSBC ở Dubai, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), ông Georges Elhedery nhận định các khoản đầu tư mới có thể giúp Vùng Vịnh hạn chế tác động từ cuộc xung đột giữa Mỹ–Israel với Iran.

Tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% dầu mỏ và LNG toàn cầu

Eo biển Hormuz hiện đảm nhiệm việc trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Xung đột tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của thế giới vào tuyến hàng hải này.

Trước tình hình đó, các quốc gia Vùng Vịnh đang tập trung nguồn lực phát triển hệ thống đường ống dẫn năng lượng tới các cảng biển, đồng thời đầu tư vào những tuyến logistics thay thế.

Theo ông Elhedery, các dự án có thể giúp khu vực vượt qua tác động tiêu cực của xung đột, khiến Hormuz không còn giữ mức độ quan trọng như hiện nay trong 5 năm tới. Đây là nhận định về triển vọng thay đổi hạ tầng, chưa phải sự thay đổi đã diễn ra trong dòng vận chuyển năng lượng.

Các gói dự án trị giá 872 tỷ USD được đưa ra

Dẫn số liệu của MEED, nền tảng phân tích thị trường ngành xây dựng có trụ sở tại Dubai, HSBC cho biết khu vực Trung Đông, Bắc Phi và Thổ Nhĩ Kỳ đang đưa ra các gói dự án riêng lẻ trị giá 872 tỷ USD.

Các gói này nằm trong kế hoạch phát triển hạ tầng tổng thể trị giá 1.400 tỷ USD chưa được trao thầu. Phạm vi số liệu bao gồm hạ tầng khu vực, không chỉ các dự án thay thế tuyến vận chuyển qua Hormuz.

Vùng Vịnh vẫn hấp dẫn đầu tư nhưng chịu sức ép từ xung đột

Triển vọng hạ tầng dài hạn đi cùng những khó khăn kinh tế trước mắt. Kết quả khảo sát nhà đầu tư và dự báo tăng trưởng cho thấy hai khía cạnh này đang tồn tại đồng thời.

Doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp tục quan tâm khu vực

Khảo sát gần đây của HSBC với hơn 1.600 lãnh đạo doanh nghiệp và khoảng 820 nhà đầu tư toàn cầu cho thấy Vùng Vịnh vẫn được đánh giá là điểm đến đầu tư hấp dẫn.

Tuy nhiên, theo dự báo được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố tuần trước, kinh tế khu vực Trung Đông, Bắc Phi và Pakistan có thể suy giảm 1,3% trong năm 2026 do xung đột, sau khi tăng 3,3% năm 2025.

WB dự báo khu vực phục hồi mạnh vào năm 2027, nhưng mức độ phục hồi sẽ không đồng đều.

Hội nghị đầu tư tại Saudi Arabia hoãn sang năm 2027

Ông Elhedery dự kiến tham dự một hội nghị đầu tư quan trọng tại Saudi Arabia, ban đầu được lên kế hoạch tổ chức vào tuần tiếp theo.

Sự kiện phải hoãn sang năm 2027 vì lo ngại an ninh, trong bối cảnh lực lượng Houthi ở Yemen tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công gây thương vong tại Riyadh.

Hai tác động có thể xảy ra đối với thị trường hàng hóa

Từ những thông tin trên, có thể phân tích tác động theo hai hướng: rủi ro đối với dòng cung năng lượng và nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ xây dựng hạ tầng. Đây là các khả năng suy luận từ bài báo, không phải dự báo giá do HSBC hoặc WB công bố.

1. Tuyến vận chuyển thay thế có thể giảm rủi ro nguồn cung năng lượng

Trong ngắn hạn, mức độ phụ thuộc lớn vào Hormuz khiến hoạt động vận chuyển dầu mỏ và LNG tiếp tục nhạy cảm với diễn biến an ninh. Các dự án mới cần thời gian triển khai nên chưa thể lập tức loại bỏ nguy cơ gián đoạn.

Về dài hạn, nếu đường ống và tuyến logistics thay thế đi vào hoạt động hiệu quả, các nước xuất khẩu có thể có thêm phương án đưa năng lượng ra thị trường. Điều này có thể giảm mức độ tập trung của dòng cung vào một tuyến hàng hải và hạn chế sức ép lên giá khi xảy ra sự cố riêng tại Hormuz.

Tuy nhiên, chưa thể từ đó kết luận giá dầu hoặc LNG sẽ giảm. Tác động còn phụ thuộc vào công suất, tiến độ, loại năng lượng mà từng dự án có thể vận chuyển và diễn biến cung cầu.

2. Đầu tư hạ tầng có thể hỗ trợ nhu cầu kim loại công nghiệp

Việc xây dựng đường ống, cảng biển và hệ thống logistics có thể tạo thêm nhu cầu đối với thép, đồng và các vật liệu phục vụ công trình, thiết bị nếu các dự án được triển khai.

Quy mô kế hoạch hạ tầng cho thấy một nguồn nhu cầu tiềm năng trong dài hạn. Tuy vậy, 1.400 tỷ USD là giá trị kế hoạch chưa được trao thầu, không phải số vốn đã giải ngân; bài báo cũng chưa cung cấp khối lượng nguyên vật liệu cần sử dụng.

Đồng thời, xung đột và triển vọng kinh tế suy giảm có thể gây khó khăn cho tiến độ đầu tư. Vì vậy, tác động đối với thị trường kim loại cần được đánh giá dựa trên các hợp đồng được trao, vốn thực hiện và tiến độ xây dựng cụ thể.

Nguồn thông tin: Vietstock – Giới chuyên gia: Eo biển Hormuz có thể trở nên “dư thừa” trong 5 năm tới