Ứng dụng AI và robot: Cơ hội nâng năng suất ngành dệt may

AI, robot và các giải pháp tự động hóa đang mở ra cơ hội đổi mới sản xuất cho ngành dệt may Việt Nam. Để đầu tư hiệu quả, doanh nghiệp cần lựa chọn công nghệ phù hợp với từng công đoạn, triển khai thí điểm và đánh giá bằng năng suất, chất lượng cùng chi phí vận hành.

Ngành dệt may cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Theo Báo Công Thương, ngày 29/10/2026 tại Hà Nội diễn ra Hội thảo Quốc tế về công nghệ dệt may lần thứ 12, với chủ đề ứng dụng AI và robot trong chuyển đổi sản xuất ngành dệt may.

Sự kiện do Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), Viện Công nghệ Công nghiệp Hàn Quốc (KITECH) và Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp (IDC) thuộc Cục Công nghiệp phối hợp tổ chức, có sự tham gia của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, chuyên gia công nghệ và doanh nghiệp Việt Nam, Hàn Quốc.

Được tổ chức thường niên từ năm 2015, Hội thảo KITECH – VITAS là diễn đàn trao đổi chuyên môn, giới thiệu tiến bộ công nghệ và thúc đẩy hợp tác giữa ngành dệt may hai nước.

Phát biểu khai mạc, ông Đỗ Nam Bình, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, nhấn mạnh vai trò của dệt may trong xuất khẩu, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, ngành đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Ngoài giá thành, chất lượng và tiến độ giao hàng, các thị trường xuất khẩu còn đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh, giảm phát thải và trách nhiệm xã hội.

Mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào lao động và chi phí thấp dần bộc lộ giới hạn. Do đó, ngành dệt may cần chuyển sang phát triển dựa trên năng suất, công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao.

AI và robot hỗ trợ những công đoạn nào trong dệt may?

Theo Phó Cục trưởng Đỗ Nam Bình, ứng dụng AI và robot cần được đặt trong tổng thể quá trình chuyển đổi sản xuất, gắn với các bài toán thực tế của doanh nghiệp.

AI có thể hỗ trợ nhiều hoạt động, từ thiết kế đến quản trị sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong khi đó, robot và tự động hóa phù hợp với những công đoạn cụ thể trong nhà máy.

Dù có nhiều tiềm năng, dệt may cũng có những đặc thù gây khó khăn cho việc triển khai công nghệ. Sản phẩm đa dạng, đơn hàng thường xuyên thay đổi, vật liệu mềm và thao tác sản xuất phức tạp đòi hỏi giải pháp phù hợp với từng công đoạn.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu và điều kiện vận hành trước khi lựa chọn hệ thống AI, robot hoặc dây chuyền tự động hóa.

Đánh giá chuyển đổi công nghệ bằng hiệu quả thực tế

Theo đại diện Cục Công nghiệp, kết quả chuyển đổi cần được đo bằng hiệu quả sản xuất, thay vì số lượng robot hay hệ thống AI được lắp đặt.

Các chỉ tiêu cần theo dõi gồm năng suất lao động, tỷ lệ lỗi sản phẩm, mức tiêu hao nguyên vật liệu, thời gian giao hàng và hiệu quả quản trị sản xuất.

Những chỉ tiêu này giúp doanh nghiệp đánh giá công nghệ có giải quyết được vấn đề đang gặp phải và mang lại giá trị tương xứng với nguồn lực đầu tư hay không.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên triển khai thí điểm

Đối với doanh nghiệp dệt may Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, quyết định đầu tư cần tính đến năng lực tài chính, trình độ quản trị và khả năng tiếp nhận công nghệ.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn một số công đoạn cụ thể để triển khai thí điểm, đo lường kết quả trước khi mở rộng quy mô ứng dụng.

Cách tiếp cận này giúp hạn chế rủi ro đầu tư, sử dụng nguồn lực hiệu quả và tạo điều kiện để đội ngũ nhân sự từng bước nâng cao năng lực vận hành hệ thống sản xuất hiện đại.

Thúc đẩy chuyển giao công nghệ dệt may Việt Nam – Hàn Quốc

Hội thảo đồng thời tập trung vào hợp tác nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc.

Hàn Quốc có kinh nghiệm phát triển công nghiệp, tự động hóa, ứng dụng công nghệ cao và xây dựng hệ thống sản xuất thông minh. Việt Nam có nền tảng sản xuất dệt may lớn, cộng đồng doanh nghiệp đông đảo và nhu cầu đổi mới công nghệ ngày càng tăng.

Những lợi thế bổ trợ này tạo cơ sở để viện nghiên cứu, tổ chức công nghệ và doanh nghiệp hai nước triển khai các giải pháp có khả năng ứng dụng trực tiếp trong sản xuất.

Ba định hướng hợp tác trọng tâm

Đại diện Cục Công nghiệp đề nghị các bên tập trung vào khả năng ứng dụng thực tế, hiệu quả đầu tư và cơ chế chuyển giao công nghệ theo ba hướng.

Thứ nhất, xác định đúng công đoạn và bài toán sản xuất mà doanh nghiệp dệt may Việt Nam có nhu cầu ứng dụng AI, robot, từ đó lựa chọn giải pháp đáp ứng yêu cầu thực tế.

Thứ hai, tăng liên kết giữa viện nghiên cứu, tổ chức công nghệ và doanh nghiệp hai nước để xây dựng, đánh giá và nhân rộng mô hình thí điểm.

Thứ ba, chú trọng đào tạo nhân lực, chuyển giao tri thức và nâng cao năng lực tiếp nhận, vận hành, giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ hệ thống sản xuất hiện đại.

Kết nối thiết kế, quản trị và điều hành sản xuất

Trong khuôn khổ hội thảo, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ hai nước giới thiệu các giải pháp phục vụ chuyển đổi sản xuất dệt may.

Các chuyên đề gồm tiềm năng ứng dụng AI và robot trong ngành may mặc Việt Nam; hệ thống quản lý vòng đời sản phẩm (PLM) và hệ thống điều hành sản xuất (MES) tích hợp AI; công nghệ số trong thiết kế, phát triển sản phẩm thời trang; kinh nghiệm triển khai robot và tự động hóa tại Hàn Quốc.

Những giải pháp kết nối thiết kế với quản trị và điều hành sản xuất được thảo luận nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu quy trình, kiểm soát chất lượng và cải thiện hiệu quả vận hành.

Các đại biểu cũng trao đổi về tính khả thi, yêu cầu nhân lực, khả năng triển khai và những khó khăn doanh nghiệp có thể gặp trong quá trình chuyển đổi.

Thông qua hoạt động kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp, hội thảo tạo thêm cơ hội hợp tác chuyển giao công nghệ. Hiệu quả triển khai sẽ phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng giải pháp, tổ chức thực hiện và nâng năng lực làm chủ công nghệ tại doanh nghiệp.