Ấn Độ trở thành nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới, thị trường lúa gạo toàn cầu bước vào giai đoạn mới

Ấn Độ vượt Trung Quốc, lập kỷ lục mới về sản lượng gạo

Ấn Độ đã chính thức vượt Trung Quốc để trở thành quốc gia sản xuất gạo lớn nhất thế giới trong niên vụ 2025-2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trên bản đồ lương thực toàn cầu. Theo ước tính mới nhất từ Bộ Nông nghiệp và Phúc lợi Nông dân Ấn Độ, sản lượng gạo của nước này dự kiến đạt mức kỷ lục 154,02 triệu tấn, tăng mạnh so với mức 150,18 triệu tấn của niên vụ trước.

Kết quả này phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ của ngành nông nghiệp Ấn Độ trong bối cảnh quốc gia này liên tục mở rộng diện tích canh tác, cải thiện năng suất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất.

Việc trở thành quốc gia sản xuất gạo lớn nhất thế giới không chỉ giúp Ấn Độ củng cố an ninh lương thực trong nước mà còn gia tăng ảnh hưởng đối với thị trường nông sản toàn cầu, đặc biệt trong nhóm hàng hóa nông sản chiến lược như gạo, lúa mì, ngô và đậu tương.

Xuất khẩu gạo của Ấn Độ tiếp tục giữ vị thế áp đảo

Hiện nay, Ấn Độ chiếm hơn 40% tổng lượng xuất khẩu gạo toàn cầu, với khối lượng xuất khẩu lớn hơn tổng lượng xuất khẩu cộng lại của ba quốc gia đứng sau là Thái Lan, Việt Nam và Pakistan.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo của Ấn Độ đạt khoảng 8,39 triệu tấn. Dù chịu ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến hoạt động vận chuyển gạo basmati sang khu vực Vùng Vịnh gặp khó khăn, nước này vẫn duy trì vị thế dẫn đầu trên thị trường quốc tế.

Sản lượng tăng mạnh cũng giúp New Delhi có thêm dư địa trong việc điều hành chính sách xuất khẩu, tăng dự trữ quốc gia và bình ổn giá lương thực trong nước.

Tuy nhiên, sản lượng kỷ lục cũng tạo áp lực không nhỏ lên hệ thống kho bãi, logistics và tiêu thụ. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu dồi dào hơn, giá gạo quốc tế có thể tiếp tục đối mặt với áp lực điều chỉnh trong thời gian tới.

Thị trường gạo thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh mới

Việc Ấn Độ gia tăng mạnh sản lượng đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cán cân cung cầu lúa gạo toàn cầu.

Các chuyên gia nhận định nguồn cung lớn từ Ấn Độ có thể khiến cạnh tranh xuất khẩu gia tăng tại nhiều thị trường trọng điểm ở châu Á, châu Phi và Trung Đông. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các quốc gia xuất khẩu lớn như Việt Nam và Thái Lan.

Trong khi đó, Việt Nam đang theo đuổi chiến lược nâng tỷ trọng gạo thơm và gạo chất lượng cao nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu thay vì cạnh tranh trực tiếp ở phân khúc gạo trắng phổ thông. Theo định hướng của ngành nông nghiệp, gạo chất lượng cao và gạo thơm dự kiến chiếm tới 75% tổng lượng gạo xuất khẩu trong năm 2026.

Xu hướng này được đánh giá là phù hợp trong bối cảnh thị trường gạo toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang các phân khúc giá trị gia tăng cao và yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng cũng như truy xuất nguồn gốc.

Biến động địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng lúa gạo

Ngoài yếu tố cung cầu, thị trường gạo thế giới hiện cũng chịu ảnh hưởng lớn từ căng thẳng địa chính trị và chi phí logistics toàn cầu.

Xung đột tại Trung Đông và các rủi ro liên quan tới vận tải biển quốc tế đang khiến chi phí vận chuyển, bảo hiểm hàng hóa và giá năng lượng duy trì ở mức cao. Điều này tác động trực tiếp tới hoạt động xuất khẩu nông sản, bao gồm gạo, lúa mì, ngô và đậu tương.

Bên cạnh đó, biến động giá dầu Brent và dầu WTI tiếp tục ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và vận chuyển trong chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.

Theo giới phân tích, dù nguồn cung gạo thế giới đang được cải thiện, thị trường vẫn có thể xuất hiện các đợt biến động mạnh nếu căng thẳng địa chính trị leo thang hoặc thời tiết bất lợi ảnh hưởng tới các vùng sản xuất trọng điểm.

Việt Nam tập trung nâng cao giá trị ngành lúa gạo

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn từ Ấn Độ, ngành lúa gạo Việt Nam đang đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao chất lượng, giảm phát thải và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Nhiều chương trình phát triển lúa chất lượng cao, lúa phát thải thấp và xây dựng thương hiệu gạo Việt đang được triển khai mạnh tại Đồng bằng sông Cửu Long. Mục tiêu là nâng cao năng lực cạnh tranh của hạt gạo Việt Nam trên các thị trường xuất khẩu cao cấp như Nhật Bản, châu Âu và Bắc Mỹ.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, trong dài hạn, cuộc cạnh tranh trên thị trường gạo thế giới sẽ không chỉ nằm ở sản lượng mà còn phụ thuộc vào chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Trong bối cảnh thị trường hàng hóa phái sinh toàn cầu liên tục biến động, nhóm nông sản gồm gạo, lúa mì, ngô và đậu tương tiếp tục là tâm điểm được giới đầu tư theo dõi sát. Edu Trade nhận định xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm nông sản chất lượng cao sẽ là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nhiều quốc gia xuất khẩu trong giai đoạn tới.