Bảo đảm đủ điện năm 2027: Chủ động mọi kịch bản

Bộ Công Thương yêu cầu cập nhật sớm kịch bản cung ứng điện năm 2027, chủ động nguồn nhiên liệu, truyền tải và quản trị rủi ro khi nhu cầu điện tiếp tục tăng cao.

Nhu cầu điện tăng nhanh cùng đà tăng trưởng kinh tế

Chiều 28/7/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì hội nghị rà soát cung ứng điện các tháng cuối năm 2026 và xây dựng kế hoạch điều hành hệ thống điện năm 2027.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng 8,18%, riêng quý II tăng 8,39%. Đà tăng trưởng kéo nhu cầu điện lên cao: lũy kế 7 tháng đầu năm, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống ước đạt hơn 203,3 tỷ kWh, tăng khoảng 9,3% so với cùng kỳ. Cả năm 2026, sản lượng điện toàn hệ thống được ước tính tăng gần 9,8% so với năm 2025.

Hệ thống điện liên tiếp lập kỷ lục mới

Công suất phụ tải cực đại đã đạt 58.456 MW, trong khi sản lượng điện tiêu thụ cao nhất trong một ngày lên khoảng 1,22 tỷ kWh. Nếu nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm, mức tăng trưởng bình quân trong 6 tháng cuối năm phải vượt 11%, kéo theo yêu cầu cung ứng năng lượng và điện năng cao hơn.

Bộ trưởng cho biết để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, sản lượng điện trong các tháng cuối năm cần tăng khoảng 11,7-11,9%, cao hơn đáng kể so với mức tăng của nửa đầu năm. Vì vậy, bảo đảm đủ điện được xác định là nhiệm vụ quan trọng, cần sự phối hợp đồng bộ của NSMO, EVN, Petrovietnam, TKV, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, Tổng công ty Đông Bắc và các đơn vị liên quan.

Những rủi ro lớn đối với cung ứng điện

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), thời tiết từ nay đến cuối năm 2026 có thể tiếp tục diễn biến phức tạp. Nắng nóng diện rộng có thể làm phụ tải tăng mạnh, trong khi mưa bão và lũ lớn gây thêm áp lực cho vận hành nguồn và lưới điện.

Một số dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm cũng có nguy cơ chậm tiến độ. Hệ thống vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng vận hành của nhiệt điện than và thủy điện. Vì vậy, các biến số về nhiên liệu, thủy văn, thiết bị và thiên tai cần được đưa vào kịch bản quản trị rủi ro cho doanh nghiệp.

Nhiên liệu sơ cấp và nguồn dự phòng phải được chuẩn bị đầy đủ

EVN, Petrovietnam, TKV, Tổng công ty Khí Việt Nam, Tổng công ty Đông Bắc cùng các đơn vị liên quan được yêu cầu bảo đảm nhiên liệu, duy trì mức khả dụng cao nhất của các tổ máy. Nguồn than và khí hiện cơ bản đáp ứng yêu cầu cung ứng điện, nhưng nhiên liệu dự phòng như DO, FO và các loại nhiên liệu khác vẫn phải được tính toán theo từng kịch bản phụ tải.

Các chủ đầu tư nhà máy điện và hồ thủy điện cần cập nhật diễn biến thủy văn, phối hợp địa phương trong vận hành hồ chứa, vừa tối ưu phát điện vừa bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Công tác kiểm tra an toàn đập, phòng chống lũ và tối ưu dung tích hồ cũng được đặt ra.

Truyền tải điện là điểm nghẽn chiến lược

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhận định hạ tầng truyền tải là điểm nghẽn lớn trong dài hạn. Nguồn điện mới chỉ phát huy hiệu quả khi có lưới truyền tải đủ năng lực giải tỏa công suất.

Phát triển nguồn phải đi cùng lưới và phụ tải

Bộ Công Thương yêu cầu EVN và EVNNPT rà soát các điểm nghẽn trên lưới, nhận diện khu vực quá tải, thiếu công suất, nhu cầu lắp đặt tụ bù và phương án nâng cấp. Việc phát triển điện phải cân đối giữa nguồn, lưới và phụ tải theo từng địa phương, từng khu vực và trên phạm vi cả nước.

EVN cùng NSMO cũng phải rà soát nhu cầu đầu tư thiết bị bù công suất phản kháng, nâng khả năng truyền tải, đặc biệt đối với việc giải tỏa công suất cho các nhà máy điện nền. Song song đó là thúc đẩy dự án nhập khẩu điện từ Trung Quốc và Lào.

Hành lang an toàn lưới điện cần được kiểm tra thường xuyên, nhất là trước mùa mưa bão. Việc chậm đầu tư lưới không chỉ làm giảm khả năng huy động nguồn mà còn có thể tạo ra bất cân đối cục bộ giữa nơi phát điện và nơi có nhu cầu tiêu thụ.

Bổ sung nguồn điện có thể triển khai nhanh

Để chuẩn bị cho mùa khô 2027-2028, ngành điện cần cập nhật các nguồn có khả năng đưa vào vận hành sớm. Theo định hướng triển khai Nghị định số 272/2026/NĐ-CP, các dự án có thời gian thực hiện ngắn cần được ưu tiên rà soát, trong đó có điện mặt trời quy mô lớn.

Điện mặt trời có thể rút ngắn thời gian bổ sung công suất

Qua khảo sát, nhiều địa phương còn quỹ đất trống và đồi trọc phù hợp để phát triển điện mặt trời công suất lớn, với thời gian xây dựng khoảng 6 tháng. Tuy nhiên, việc bổ sung nguồn vẫn phải đi cùng phương án truyền tải, cơ chế mua bán điện và khả năng hấp thụ của hệ thống.

EVN được yêu cầu tận dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp và triển khai điện mặt trời trong kế hoạch năm 2027. Đây là một phần của bài toán đa dạng hóa nguồn cung, nhưng không thay thế yêu cầu duy trì khả dụng của các nguồn điện nền.

Hoàn thành kịch bản cung ứng điện năm 2027 trong tháng 8

Bộ trưởng giao Cục Điện lực phối hợp NSMO hoàn thành kịch bản cung ứng điện năm 2027 ngay trong tháng 8/2026. Khoảng thời gian chuẩn bị sớm sẽ giúp chủ động kế hoạch nhiên liệu, huy động nguồn và phương án điều hành.

NSMO phải xây dựng danh mục rủi ro gồm tăng trưởng phụ tải, thủy văn, than, khí, thiên tai và mưa bão; đồng thời phân công rõ trách nhiệm quản trị từng nhóm. Các nhà máy điện cần rà soát vận hành, bảo dưỡng, vật tư dự phòng và tăng chia sẻ kinh nghiệm để nâng hệ số khả dụng.

Bộ Công Thương cũng định hướng tổ chức ít nhất hai hội thảo quốc gia mỗi năm về vận hành và bảo dưỡng. Mục tiêu là xây dựng dữ liệu về nhân lực kỹ thuật, năng lực vận hành, khả năng nội địa hóa vật tư và dịch vụ, qua đó giảm dần phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài.

Tác động đến thị trường năng lượng và sản xuất

Kế hoạch bảo đảm đủ điện năm 2027 cho thấy áp lực phụ tải đang tăng nhanh hơn, trong khi rủi ro thời tiết, nhiên liệu, tiến độ dự án và truyền tải vẫn hiện hữu. Trong ngắn hạn, định hướng này có tác động đáng kể đến kế hoạch vận hành, dự trữ nhiên liệu và bảo dưỡng của các doanh nghiệp điện, than, khí. Về trung hạn, mức độ ảnh hưởng được đánh giá là lớn đối với đầu tư nguồn điện, lưới truyền tải, điện mặt trời, nhập khẩu điện và chi phí sản xuất của nền kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc tiến độ dự án, năng lực truyền tải và việc hoàn thiện cơ chế liên quan.

Nguồn tham khảo: Tạp chí Công Thương – Chủ động mọi kịch bản bảo đảm đủ điện năm 2027