Sửa 4 luật Công Thương: Giảm thủ tục, quản lý cạnh tranh số

Dự thảo sửa đổi bốn luật thuộc lĩnh vực Công Thương tập trung cắt giảm thủ tục, bãi bỏ điều kiện kinh doanh không còn phù hợp và tăng phân cấp, phân quyền. Đồng thời, dự thảo bổ sung cách tiếp cận đối với cạnh tranh trên môi trường số, quản lý xuất xứ hàng hóa và bảo vệ thông tin người tiêu dùng.

Sửa đồng bộ bốn luật để tháo gỡ vướng mắc kinh doanh

Theo nội dung được Tạp chí Công Thương giới thiệu, dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hướng tới ba mục tiêu chính.

Giảm thủ tục và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh

Thứ nhất, dự án nhằm hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác xây dựng pháp luật và xử lý các điểm nghẽn có nguyên nhân từ quy định hiện hành.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết.

Thứ ba, tạo cơ sở pháp lý cho môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong bối cảnh mô hình kinh doanh số phát triển, góp phần thúc đẩy kinh tế số bền vững.

Các nội dung sửa đổi cũng hướng tới phân định thẩm quyền phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới và chính quyền địa phương hai cấp.

Giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Dự thảo không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của bốn luật. Các nội dung này tiếp tục thực hiện theo từng luật tương ứng.

Việc tháo gỡ khó khăn được đặt trên cơ sở Tờ trình số 724/TTr-CP ngày 26/8/2025 của Chính phủ về đề xuất Chương trình lập pháp năm 2026; Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn.

Luật Thương mại: Bỏ quy định chồng chéo, chuyển giám định sang hậu kiểm

Luật Thương mại năm 2005 đã trải qua hơn 20 năm thi hành. Nhiều nội dung như quản lý ngoại thương, quảng cáo thương mại đã được bãi bỏ, thay thế hoặc chuyển sang điều chỉnh bằng pháp luật chuyên ngành.

Một số điều kiện kinh doanh cũng không còn phù hợp với danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện tại Luật Đầu tư.

Rà soát điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính

Theo phần tổng hợp, nội dung sửa Luật Thương mại gồm:

• Năm nội dung sửa đổi, hoàn thiện.
• Ba nội dung bổ sung.
• Ba nhóm nội dung lược bỏ.
• Bãi bỏ bốn thủ tục hành chính, ba đăng ký kinh doanh.
• Hai nội dung phân cấp, phân quyền.

Ở nhóm đề xuất cải cách, dự thảo nêu việc bãi bỏ ba nhóm điều kiện kinh doanh, tiếp tục phân cấp thẩm quyền một thủ tục hành chính và sửa đổi, bãi bỏ ba nội dung còn mâu thuẫn, chồng chéo hoặc gây vướng mắc trong thực tế.

Bãi bỏ quy định về hợp đồng, chế tài và tranh chấp trong luật

Dự thảo đề xuất bãi bỏ các quy định về hợp đồng, chế tài và giải quyết tranh chấp trong Luật Thương mại năm 2005.

Để bảo đảm tính liên tục, dự thảo bổ sung quy định chuyển tiếp: hợp đồng giao kết trước ngày luật có hiệu lực được tiếp tục thực hiện đến khi chấm dứt, bảo đảm quyền và nghĩa vụ đã xác lập hợp pháp.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất:

• Bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại, chuyển sang hậu kiểm, nhằm thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025.
• Sửa quy định về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại.
• Bãi bỏ quy định về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện trong Luật Thương mại, nhằm đồng bộ với pháp luật đầu tư và pháp luật chuyên ngành.

Mục tiêu là giảm chồng chéo trong hệ thống quy định, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Luật Cạnh tranh: Bổ sung cách đánh giá thị trường số

Việc sửa Luật Cạnh tranh năm 2018 nhằm đáp ứng sự phát triển của môi trường kinh doanh và hệ sinh thái số, vốn đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và cạnh tranh.

Đơn giản hóa hai thủ tục hành chính

Phần sửa đổi gồm bảy nhóm nội dung sửa đổi, hoàn thiện; tám nội dung bổ sung; hai nội dung lược bỏ, đồng thời đơn giản hóa hai thủ tục hành chính.

Trong nhóm cải cách, dự thảo tập trung hoàn thiện ba nội dung nhằm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh và xử lý hành vi phản cạnh tranh trong kinh tế số, các mô hình kinh doanh mới.

Xem xét dữ liệu, hiệu ứng mạng và chi phí chuyển đổi

Dự thảo hoàn thiện cách xác định thị trường liên quan, thị phần và sức mạnh thị trường đáng kể, có tính đến những yếu tố mới:

• Dữ liệu.
• Quy mô người sử dụng.
• Hiệu ứng mạng.
• Chi phí chuyển đổi.
• Hệ sinh thái.

Đồng thời, quy định về lạm dụng vị trí thống lĩnh và cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường số được rà soát, hoàn thiện để phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh mới.

Luật Quản lý ngoại thương: Tăng phân quyền, thống nhất quản lý xuất xứ

Luật Quản lý ngoại thương năm 2017 được đề xuất sửa để phân định thẩm quyền theo bộ máy mới, số hóa giấy phép và hoàn thiện cơ chế cấp, kiểm tra, xác minh xuất xứ theo điều ước quốc tế.

Bãi bỏ hai thủ tục, đơn giản hóa chín thủ tục

Phần tổng hợp sửa đổi nêu sáu nội dung sửa đổi, hoàn thiện; sáu nội dung bổ sung; bãi bỏ hai thủ tục hành chính; đơn giản hóa chín thủ tục hành chính và năm nội dung phân quyền, phân cấp.

Trong nhóm cải cách cụ thể, dự thảo xác định sửa đổi, hoàn thiện bốn nội dung để tháo gỡ khó khăn thực tế cho doanh nghiệp và hàng xuất khẩu Việt Nam khi thực hiện hoạt động ngoại thương.

Giao cấp tỉnh một số nhiệm vụ về xuất xứ, gia công và quá cảnh

Dự thảo phân quyền cho UBND cấp tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ liên quan đến:

• Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).
• Tự chứng nhận xuất xứ.
• Gia công.
• Quá cảnh.
• Hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu.

Một số thủ tục hoặc khâu xin ý kiến Trung ương cũng được đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa.

Tuy nhiên, phân quyền phải đi cùng duy trì hệ thống quản lý thống nhất. Với xuất xứ hàng hóa, cần giữ sự đồng bộ về tiêu chí của cơ quan, tổ chức cấp C/O và văn bản chấp thuận, cơ sở dữ liệu, quy trình kiểm tra, xác minh và đầu mối trao đổi với đối tác FTA.

Đây là yêu cầu để bảo đảm thực hiện cam kết quốc tế và uy tín hàng hóa Việt Nam.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Đồng bộ quy định dữ liệu

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 được rà soát nhằm thống nhất với pháp luật về dữ liệu cá nhân, thương mại điện tử và trách nhiệm quản lý nhà nước tại địa phương.

Điều chỉnh nội dung quản lý và bảo vệ thông tin

Theo phần tổng hợp, dự thảo có hai nội dung sửa đổi, hoàn thiện; hai nội dung lược bỏ và bốn nội dung phân quyền, phân cấp.

Trong nhóm cải cách, dự thảo tập trung bốn nội dung phân quyền, phân cấp, đồng thời hoàn thiện một nội dung quy định để bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Dự thảo gồm sáu điều, có quy định chuyển tiếp

Bố cục dự thảo xác định riêng nội dung sửa từng luật, cùng điều khoản chuyển tiếp và thi hành.

Theo chương trình được bài viết công bố, ngày 28/10, tại Hội trường Diên Hồng, Quốc hội tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thảo luận ba dự án luật, trong đó có dự án sửa bốn luật thuộc lĩnh vực Công Thương.

Các nội dung trên là đề xuất trong dự thảo, chưa phải thông tin xác nhận các quy định sửa đổi đã được thông qua hoặc có hiệu lực.