Một chu kỳ hàng hoá mới đang hình thành?

Câu hỏi đối với nhiều nhà đầu tư đã chuyển từ việc có nên tham gia chu kỳ này hay không sang việc tham gia như thế nào, theo Reuters.

Sau cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2, giá dầu ghi nhận mức tăng theo tháng lớn nhất trong lịch sử. Kết hợp với đà tăng mạnh của đồng và vàng kể từ giữa năm 2025 – cùng với cuộc chạy đua đối với năng lượng, kim loại và khoáng sản để phục vụ cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo – cho thấy một siêu chu kỳ hàng hóa có thể đang hình thành.

Các siêu chu kỳ hàng hóa là những làn sóng dài và mạnh, được thúc đẩy bởi các thay đổi mang tính cấu trúc lớn. Có thể kể đến các cú sốc dầu mỏ những năm 1970 và làn sóng đô thị hóa của Trung Quốc vào đầu những năm 2000.

Câu hỏi, như thường lệ, là nhà đầu tư có thể tham gia như thế nào.

Hàng hóa thường được xem là một nhóm tài sản duy nhất, nhưng thị trường tăng giá không nhất thiết diễn ra đồng bộ trên toàn bộ các mặt hàng. Thay vào đó, vai trò dẫn dắt thường luân chuyển. Vì vậy, sự luân chuyển trong nội bộ nhóm tài sản này có thể quan trọng không kém so với xu hướng chung.

Ví dụ, một cú sốc địa chính trị có thể đẩy giá dầu tăng ngay lập tức, trong khi đồng hoặc vàng có thể tăng chậm hơn hoặc thậm chí giảm khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro tăng trưởng.

Điều này đã xảy ra vào năm 2022 khi giá năng lượng tăng mạnh sau khi căng thẳng Nga – Ukraine nổ ra, trong khi một số kim loại công nghiệp điều chỉnh giảm do lo ngại suy thoái gia tăng.

Hiện tượng phân hóa này đang tái diễn.

Giá dầu đã tăng vọt 64% trong tháng 3 sau khi chiến sự Iran bắt đầu, nguồn cung năng lượng bị siết chặt, qua đó đóng vai trò là công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả cho danh mục trước biến động của thị trường cổ phiếu.

Tuy nhiên, giá vàng lại giảm 12%, ghi nhận tháng giảm mạnh nhất kể từ năm 2008, chủ yếu do trước đó đã tăng nóng nhờ hoạt động đầu cơ kéo dài nhiều tháng và trở thành một trong số ít tài sản có tính thanh khoản cao mà nhà đầu tư có thể bán để đáp ứng yêu cầu ký quỹ.

Trước những biến động không đồng đều này – cùng với mức độ bất định địa chính trị lớn – đâu là những điểm then chốt mà nhà đầu tư cần lưu ý khi cân nhắc tham gia làn sóng hàng hóa mới?

Thị trường nhỏ, biến động lớn

Những thay đổi nhỏ trong phân bổ vào hàng hóa có thể tạo ra tác động rất lớn đến giá.

Hàng hóa có vai trò cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế thực, nhưng xét về quy mô thị trường đầu tư, chúng nhỏ hơn nhiều so với cổ phiếu và trái phiếu. Trong chỉ số S&P 500, nhóm năng lượng và vật liệu chỉ chiếm khoảng 6%, so với hơn 30% của nhóm bảy công ty công nghệ lớn.

Quy mô là yếu tố quan trọng vì giá được xác định ở biên. Nếu chỉ một lượng vốn tương đối nhỏ dịch chuyển từ cổ phiếu hoặc trái phiếu sang hàng hóa – dù là thông qua nắm giữ vật chất hay công cụ phái sinh – tác động lên giá có thể rất lớn. Một thị trường tương đối nhỏ chỉ có thể hấp thụ lượng vốn mới hạn chế trước khi giá điều chỉnh.

Tính liên kết cũng là một yếu tố then chốt: biến động của một loại hàng hóa có thể định hình triển vọng của các loại khác.

Nhiều loại hàng hóa có mối liên hệ với nhau thông qua khả năng thay thế trong nhu cầu hoặc vai trò là nguyên liệu đầu vào của nhau. Ví dụ, giá khí tự nhiên cao có thể dẫn đến tiêu thụ dầu nhiều hơn. Giá năng lượng tăng sẽ kéo theo giá phân bón, vận tải và thực phẩm. Đồng và nhôm có thể thay thế cho nhau trong một số ứng dụng công nghiệp.

Một điểm khác cần lưu ý là tồn kho. Khi nguồn cung không bị hạn chế, doanh nghiệp thường ưu tiên tối ưu chi phí, nhưng các cú sốc địa chính trị có thể thúc đẩy xu hướng tăng dự trữ.

Xung đột Iran là một ví dụ điển hình. Khả năng của Tehran trong việc làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu bằng cách phong tỏa tuyến vận tải hẹp là eo biển Hormuz đã cho thấy mức độ dễ tổn thương của năng lượng và nhiều loại hàng hóa khác trước các điểm nghẽn.

Trong thời gian tới, các chính phủ và doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ ưu tiên đảm bảo an ninh nguồn cung đối với nhiều loại hàng hóa, qua đó làm gia tăng mức tồn kho đối với nhiều loại nguyên liệu chiến lược. Điều này có thể tạo ra một mức “phụ phí cấu trúc” rộng hơn trên toàn thị trường hàng hóa.

Trong ngành năng lượng, khi giá dầu thô tăng mạnh, các doanh nghiệp thượng nguồn – hoạt động trong lĩnh vực thăm dò và khai thác – thường được hưởng lợi, trong khi các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp hóa dầu có thể chịu áp lực do chi phí đầu vào tăng.

Tuy nhiên, không phải tất cả nhà sản xuất thượng nguồn đều hưởng lợi như nhau.

Trong cuộc xung đột hiện nay, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ không chịu tác động trực tiếp. Các nhà sản xuất này cũng có khả năng linh hoạt hơn trong việc tăng hoặc giảm sản lượng so với nhiều đối thủ tại Trung Đông, do khác biệt về đặc điểm địa chất và phương thức khai thác.

Ngoài ra, nhiều công ty dầu khí của Mỹ đã thích nghi tốt với mức giá khoảng 70 USD/thùng trước chiến sự Iran, tạo ra dòng tiền tự do vững chắc ở mức này. Với mức giá hiện tại khoảng 100 USD/thùng, khoản lợi nhuận tăng thêm có thể rất đáng kể.

Tất nhiên, các công ty năng lượng dù bất kể đặt tại đâu cũng đi kèm với những rủi ro riêng như vấn đề quản trị, nợ, chiến lược dài hạn và các yếu tố khác, điều mà nhà đầu tư không phải cân nhắc khi đầu tư trực tiếp vào hàng hóa.