I. Giới thiệu sản phẩm

1. Tổng quan

Cà phê Robusta (Coffea canephora), hay còn gọi là cà phê vối, có nguồn gốc từ khu vực nội địa Tây Phi, đặc biệt là ở các quốc gia như Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda và Angola, trước khi lan rộng ra nhiều khu vực khác trên thế giới như châu Á (Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Trung Quốc, …) và một số vùng ở châu Phi. Robusta hiện đứng thứ hai trong sản lượng cà phê ở Việt Nam và đóng vai trò chủ đạo trong ngành cà phê xuất khẩu.

Việt Nam là nước sản xuất cà phê Robusta lớn nhất thế giới, chiếm hơn 40% sản lượng Robusta toàn cầu, nhờ vào diện tích trồng lớn tập trung ở vùng Tây Nguyên (bao gồm các tỉnh như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông), cùng với kỹ thuật canh tác phù hợp và kinh nghiệm lâu năm của nông dân trong việc trồng và thu hoạch Robusta. Robusta chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng sản lượng cà phê của Việt Nam (khoảng 90–95% tổng sản lượng), khiến quốc gia này trở thành nguồn cung chủ lực cho các nhà rang xay và thị trường cà phê hòa tan trên toàn thế giới
Theo dự báo niên vụ 2025/26, sản lượng cà phê Việt Nam có thể đạt khoảng ~30–31 triệu bao (60 kg/bao), trong đó gần 96% là Robusta.

2. Công dụng và lợi ích

2.1. Đối với sức khỏe con người

• Cải thiện tinh thần: Cà phê Robusta chứa hàm lượng caffeine cao, giúp kích thích hệ thần kinh trung ương, tăng cường sự tỉnh táo và tập trung.
• Hỗ trợ sức khỏe tim mạch & giảm nguy cơ một số bệnh mạn tính: Bằng chứng khoa học tổng quát cho thấy tiêu thụ cà phê (Arabica hoặc Robusta) trong mức vừa phải liên quan giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và một số bệnh kinh niên khác.
• Chống oxy hóa: Cà phê Robusta chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của các gốc tự do như polyphenol.
• Tăng cường sức khỏe gan:Các nghiên cứu tổng quan cho thấy cà phê nói chung liên quan với giảm nguy cơ xơ gan, bệnh gan mạn tính — một phần nhờ caffeine thúc đẩy các chất chuyển hóa bảo vệ gan.
• Hỗ trợ giảm cân:Cà phê Robusta có thể giúp tăng cường trao đổi chất và đốt cháy calo, hỗ trợ giảm cân hiệu quả.

2.2. Đối với nền kinh tế

Kinh tế: Robusta là cây trồng kinh tế chủ lực ở nhiều nước nhiệt đới, đặc biệt là Việt Nam, tạo thu nhập ổn định cho nông dân và đóng góp lớn vào xuất khẩu nông sản.

Trong vùng Tây Nguyên, cà phê Robusta góp phần tạo việc làm tại khu vực nông thôn và phát triển kinh tế địa phương nhờ diện tích canh tác lớn và giá trị thương mại cao.

Bảo vệ môi trường: Cà phê hấp thụ CO₂ trong quá trình sinh trưởng và có thể giữ đất ở các sườn đồi, giảm xói mòn nếu quản lý tốt. Tuy nhiên, canh tác cà phê lâu dài và thâm canh mà không bền vững có thể gây acid hoá đất và giảm đa dạng sinh học, như nhiều nghiên cứu cảnh báo ở Việt Nam.

3. Gieo trồng và thu hoạch

3.1. Đặc điểm gieo trồng cây cà phê Robusta

Đặc điểm của cây cà phê Robusta là nó thích nghi tốt với môi trường nhiệt đới, có khả năng chịu sự khô hạn và chống lại một số bệnh hại, điều này làm cho nó trở thành lựa chọn phổ biến cho việc trồng cà phê trong những khu vực có điều kiện khí hậu khắc nghiệt hơn so với cây cà phê arabica.

Nhiệt độ:

Cây cà phê Robusta thích hợp với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nhiệt độ trung bình từ 24 – 26°C là biên độ nhiệt thuận lợi nhất cho sự phát triển của loài cây này.

Nhiệt độ thích hợp cho từng giai đoạn phát triển:

• Mầm non: 24 – 27°C.
• Cây con: 20 – 26°C.
• Cây trưởng thành: 18 – 28°C.
• Ra hoa, đậu quả: 20 – 24°C.

Đất:

Cây Robusta không quá kén đất, có thể phát triển trên nhiều loại đất khác nhau như: đất đỏ bazan, đất xám, đất nâu đỏ, đất feralit… Tuy nhiên đất trồng Robusta phải có những đặc điểm sau:

• Tơi xốp, thoát nước tốt.
• Độ pH từ 5,5 – 6,5.
• Hàm lượng dinh dưỡng cao, đặc biệt là N, P, K.

Đất phải đủ thoát nước để tránh nguy cơ thấp nước dưới đất, nhưng cũng phải giữ được độ ẩm đủ cho sự phát triển của cây, phù hợp để cây hấp thụ dưỡng chất.

Nước:

Cây cà phê Robusta ưa ẩm, lượng mưa trung bình năm cần thiết từ 1.200 – 2.000 mm. Nguồn nước chủ yếu đến từ nước mưa, lượng nước tưới tiêu. Giai đoạn mà cây cần nhiều nước nhất vào giai đoạn sinh trưởng mạnh và ra hoa, đậu quả. Tuy nhiên, việc điều chỉnh lượng nước hợp lý cho cây là vô cùng cần thiết, tránh úng nước gây hại cho cây.

Ánh sáng:

Cây cà phê Robusta ưa sáng, cần nhiều ánh sáng để quang hợp và phát triển tốt. Do đó, giống cây này thường được trồng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, nơi tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời.

Tuy nhiên trong giai đoạn đầu, cây con cần được che bóng để tránh ánh nắng trực tiếp quá gay gắt. Giai đoạn cây phát triển lại cần được chiếu sáng đầy đủ để ra hoa, đậu quả tốt.

 Ngoài ra, cần lưu ý một số yếu tố khác khi gieo trồng cà phê Robusta:

• Chọn giống cây phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng.
• Trồng cây với mật độ thích hợp để đảm bảo cây có đủ không gian phát triển.
• Bón phân đầy đủ, cân đối cho từng giai đoạn phát triển của cây.
• Phòng trừ sâu bệnh hại kịp thời.

3.2. Đặc điểm và năng suất thu hoạch cây cà phê Robusta

Cà phê Robusta có nhiều ưu điểm nổi bật, bao gồm khả năng chống lại các bệnh như gỉ sắt (Coffee Leaf Rust), sâu đục thân, và các bệnh tuyến trùng, đồng thời cung cấp năng suất cao.

Thu hoạch:

Cà phê Robusta thường bắt đầu cho trái và được thu hoạch sau khoảng 2–3 năm kể từ khi trồng cây. Đây là thời điểm cây đã đủ trưởng thành để cho sản lượng thương phẩm.

4. Bức tranh thị trường toàn cầu

Nhu cầu tiêu thụ cà phê Robusta trên thế giới dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng do giá cả hợp lý và hương vị mạnh mẽ được ưa chuộng. Các thị trường mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng này.

Ngoài ra, do cách thức chế biến loại sản phẩm này từ cà phê rang xay đến cà phê hòa tan và cà phê pha chế sẵn, người tiêu dùng cũng gia tăng nhu cầu sử dụng các sản phẩm cà phê. Từ đó, giá cà phê Robusta dự kiến sẽ biến động theo cung cầu thị trường.

Sản lượng 

Nhìn chung, do khí hậu nhiệt đới và nhiều ánh nắng thích hợp với sự phát triển của cây cà phê, Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới, chiếm tỷ trọng cao nhất trong sản lượng Robusta toàn cầu. Brazil là nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới nếu tính chung tất cả giống (Arabica + Robusta), và Robusta Brazil đang tăng mạnh nhưng chưa vượt qua Việt Nam

Giá cà phê Robusta:

Giá cà phê Robusta biến động mạnh theo cung – cầu, khí hậu, sâu bệnh, chính sách thương mại và các yếu tố thị trường toàn cầu. Trong nhiều giai đoạn gần đây, giá Robusta trên các sàn thế giới đã dao động rộng, thường cao hơn mức 2.5 USD/kg, với nhiều thời điểm trong năm 2024–2025 đạt khoảng 3–6 USD/kg hoặc hơn tùy kỳ hạn và điều kiện thị trường. “Theo ycharts.com Coffee Robusta Price (I:CRP) – 11/2025”

Cung – cầu toàn cầu

Trong giai đoạn 2024–2025, cà phê Việt Nam (chủ yếu là Robusta) đạt sản lượng xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn với kim ngạch kỷ lục khoảng 8,4 tỷ USD. “Theo Vietnamnet”

• Đức là thị trường tiêu thụ lớn nhất về giá trị, tiếp theo là Hoa Kỳ và Ý.
• Liên minh châu Âu vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong xuất khẩu cà phê của Việt Nam, trong khi các thị trường châu Á đang mở rộng nhanh chóng.
• Xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển và mở rộng thị trường tiêu thụ so với giai đoạn 2020.

II. Phân tích

Các nhân tố ảnh hưởng đến sản lượng cà phê Robusta trên thế giới

1. Nhân tố tự nhiên và kỹ thuật nuôi trồng

Điều kiện khí hậu:

Do các yếu tố nhiệt độ, lượng mưa, ánh sáng, đất đai ảnh hưởng đến sự phát triển của loài cây này. Ngoài ra, cây cà phê Robusta dễ bị ảnh hưởng bởi các loại sâu bệnh như rệp, nhện đỏ, nấm,…

Giống cây trồng: 

Việc sử dụng các giống cây Robusta năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt sẽ góp phần nâng cao sản lượng. Cùng với đó, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như bón phân hợp lý, tưới nước tiết kiệm, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả sẽ giúp tăng năng suất cây Robusta. Cần cắt tỉa, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo cây Robusta phát triển tốt và cho năng suất cao.

2. Nhân tố về kinh tế và thị trường

Cán cân cung – cầu ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng cây cà phê Robusta.

Điều này dựa trên nguyên tắc:

Khi Cung Vượt Cầu: Giá có xu hướng Giảm

Khi Cầu Vượt quá Cung: Giá có xu hướng Tăng

Tình hình chính trị – Chính sách kinh tế 

Các quốc gia đứng đầu về sản lượng cà phê sẽ chịu trách nhiệm lớn trong việc xuất khẩu ngành hàng này. Những bất ổn về chính trị có thể gây ra sự gián đoạn đối với dây chuyền canh tác, hệ thống xuất – nhập khẩu cà phê. Để phát triển cây cà phê Robusta, ngoài những điều kiện trên, một quốc gia phải có tình hình chính trị ổn định để duy trì ngành hàng này.

Ngoài ra, các quốc gia có thể áp dụng các chính sách để thúc đẩy sản lượng cà phê Robusta: các biện pháp hỗ trợ giá cà phê Robusta như trợ cấp, thuế xuất khẩu,… để giúp người nông dân có lợi nhuận cao hơn từ việc trồng cà phê. Điều này sẽ khuyến khích người nông dân trồng nhiều cà phê hơn, từ đó góp phần tăng sản lượng; các biện pháp giảm thuế cho các loại vật tư đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu,… để giúp người nông dân giảm chi phí sản xuất; hỗ trợ người nông dân đầu tư vào các thiết bị, công nghệ tiên tiến để nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất cà phê, hỗ trợ về chính sách thương mại (Hiệp định thương mại tự do (FTA))để mở rộng thị trường xuất khẩu cà phê Robusta,…

3. Các ngành hàng có mối quan hệ tương quan với cà phê Robusta

Ngành sản xuất phân bón:

Nhu cầu sử dụng phân bón cho cây cà phê Robusta tăng cao sẽ thúc đẩy sự phát triển của ngành sản xuất phân bón. Ngành sản xuất phân bón cần cung cấp các loại phân bón phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cây cà phê Robusta để giúp cây phát triển tốt và cho năng suất cao.

Các loại phân bón phổ biến sử dụng cho cây cà phê Robusta bao gồm:

Phân NPK: NPK 15-15-15, NPK 20-10-10, NPK 12-12-17+TE

Phân đơn: Urê, Supe lân, Kali Clorua

Phân hữu cơ: Phân chuồng, phân compost, phân xanh

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn vào năm 2022, Việt Nam sử dụng trung bình 350kg phân bón/ha cho cây cà phê Robusta, nhấn mạnh mức độ ảnh hưởng của ngành này đối với sản lượng cây cà phê Robusta.

Ngành sản xuất thuốc trừ sâu:

Cây cà phê Robusta dễ bị ảnh hưởng bởi các loại sâu bệnh. Do đó, nhu cầu sử dụng thuốc trừ sâu để bảo vệ cây cà phê Robusta sẽ thúc đẩy sự phát triển của ngành sản xuất thuốc trừ sâu.

Ngành chế biến cà phê:

Ngành chế biến cà phê Robusta cần đầu tư vào các thiết bị, công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng cà phê Robusta và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ngành xuất – nhập khẩu cà phê, chuỗi cung ứng (Logistics):

Xuất khẩu cà phê Robusta cần mở rộng thị trường xuất khẩu cà phê Robusta để tăng doanh thu và thúc đẩy sự phát triển của ngành cà phê Robusta. Ngành dịch vụ logistics cần cung cấp các dịch vụ vận chuyển nhanh chóng, an toàn và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của ngành cà phê Robusta.