Đề xuất cho tư nhân đầu tư điện hạt nhân module nhỏ SMR

Chính phủ đề xuất cho doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân sử dụng lò phản ứng module nhỏ (SMR). Nội dung nằm trong dự thảo sửa đổi Luật Điện lực, đi cùng yêu cầu làm rõ điều kiện tham gia và trách nhiệm lâu dài về an toàn, nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ và tháo dỡ công trình.

Đề xuất mở phạm vi đầu tư điện hạt nhân SMR

Chiều 20/10/2026, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Việc sửa luật nhằm thể chế hóa chủ trương mới về an ninh năng lượng, tháo gỡ vướng mắc trong quy hoạch, đầu tư, giá và thị trường điện; đồng thời bảo đảm giá điện hợp lý, công khai, minh bạch.

Tư nhân có thể tham gia xây dựng và vận hành nhà máy SMR

Cơ quan soạn thảo đề xuất Nhà nước tiếp tục độc quyền đầu tư xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân, ngoại trừ nhà máy sử dụng công nghệ lò phản ứng module nhỏ.

Theo phương án này, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước có thể tham gia đầu tư dự án điện hạt nhân SMR.

Nhà nước vẫn giữ độc quyền đối với nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu và lưới điện truyền tải quan trọng theo danh mục do Thủ tướng quyết định.

Đây là nội dung đang được đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định đã được thông qua.

Khác biệt so với Luật Điện lực hiện hành

Theo quy định hiện hành được nêu trong bài, Nhà nước độc quyền đầu tư xây dựng và vận hành:

• Dự án nhà máy điện hạt nhân.
• Nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu.
• Lưới điện truyền tải quan trọng từ cấp điện áp 220 kV trở lên, theo danh mục do Thủ tướng quyết định.

Trước đó, tại kỳ họp cuối năm 2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030.

Nghị quyết giao Chính phủ ban hành cơ chế đầu tư phát triển điện hạt nhân module nhỏ theo từng thời kỳ, căn cứ nhu cầu và tình hình thương mại hóa công nghệ. Doanh nghiệp nhà nước và tư nhân được khuyến khích nghiên cứu, đầu tư, với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn hạt nhân.

Điện hạt nhân module nhỏ có công suất đến 300 MW mỗi tổ máy

Công nghệ SMR sử dụng lò phản ứng hạt nhân tiên tiến với quy mô nhỏ hơn lò truyền thống. Phương thức chế tạo theo module được kỳ vọng hỗ trợ giảm chi phí và thời gian xây dựng.

Module được chế tạo sẵn rồi vận chuyển đến nơi lắp đặt

Mỗi tổ máy SMR có công suất đến 300 MW, bằng khoảng một phần ba lò phản ứng điện hạt nhân truyền thống.

Các module có thể được chế tạo sẵn tại nhà máy, sau đó vận chuyển từng đơn vị đến vị trí lắp đặt. Công nghệ này sử dụng các tính năng an toàn thụ động để bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.

Chi phí ước tính 2,1–3,6 tỷ USD cho nhà máy 300 MW

Theo các ước tính được nêu trong bài, chi phí đầu tư SMR dao động 7.000–12.000 USD/kW. Với nhà máy công suất 300 MW, tổng chi phí tương ứng khoảng 2,1–3,6 tỷ USD, thời gian xây dựng 2–3 năm.

Trong khi đó, một nhà máy điện hạt nhân tiêu chuẩn có chi phí xây dựng khoảng 6–9 tỷ USD, thời gian thực hiện trên dưới 5 năm; một số dự án kéo dài hơn 10 năm.

Cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ điều kiện tham gia

Chủ trương huy động doanh nghiệp phát triển SMR nhận được sự đồng tình về định hướng. Tuy nhiên, điều kiện đầu tư và cơ chế giám sát cần được xác định đồng bộ với các quy định về năng lượng nguyên tử.

Không giảm yêu cầu kiểm soát an toàn, an ninh hạt nhân

Trình bày báo cáo thẩm tra, bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho biết ủy ban cơ bản tán thành việc khuyến khích doanh nghiệp nhà nước và tư nhân tham gia phát triển điện hạt nhân SMR.

Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ điều kiện và phạm vi tham gia của khu vực ngoài nhà nước, bảo đảm thống nhất với pháp luật về năng lượng nguyên tử.

Việc mở rộng thành phần đầu tư không được làm giảm các yêu cầu kiểm soát an toàn và an ninh hạt nhân.

Nghĩa vụ lâu dài cần được xác định từ khi chấp thuận đầu tư

Thảo luận tại tổ, ông Hoàng Văn Tuyên, Ủy viên chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, nhận định cho phép doanh nghiệp ngoài nhà nước tham gia xây dựng, vận hành nhà máy SMR có thể mở thêm khả năng huy động nguồn lực và tiếp cận công nghệ mới.

Tuy nhiên, ông lưu ý trách nhiệm về an toàn hạt nhân, quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng, chất thải phóng xạ và tháo dỡ công trình kéo dài vượt xa thời hạn của một dự án đầu tư thông thường.

Vì vậy, việc điều chỉnh phạm vi Nhà nước độc quyền cần đi cùng điều kiện kiểm soát chặt chẽ, tránh mở cơ chế đầu tư khi các nghĩa vụ lâu dài chưa được xác định rõ.

Ông Tuyên đề nghị làm rõ:

• Tiêu chí xác định nhà máy điện hạt nhân module nhỏ.
• Điều kiện và phạm vi tham gia của doanh nghiệp tư nhân.
• Sự thống nhất với pháp luật về năng lượng nguyên tử.
• Trách nhiệm và nguồn lực bảo đảm an toàn, quản lý chất thải, tháo dỡ công trình ngay từ giai đoạn chấp thuận đầu tư.

Dự kiến thảo luận tại hội trường ngày 3/11

Theo chương trình được nêu trong bài, Quốc hội sẽ thảo luận dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực tại hội trường ngày 3/11, sau đó biểu quyết thông qua vào ngày 20/11.

Đề xuất mở rộng đầu tư điện hạt nhân SMR đặt ra yêu cầu kết hợp huy động nguồn lực với kiểm soát an toàn và xác định đầy đủ trách nhiệm trong toàn bộ vòng đời công trình.

Nguồn: VietnamBiz – Đề xuất cho tư nhân làm nhà máy điện hạt nhân module nhỏ.