Việt Nam cần thêm chính sách thu hút đầu tư dầu khí

Trước tình trạng sản lượng tại các mỏ hiện hữu suy giảm nhanh, trong khi trữ lượng mới chủ yếu nằm ở vùng nước sâu, xa bờ, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho rằng Việt Nam cần bổ sung chính sách ưu đãi để thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực dầu khí.

Việt Nam cần tăng sức hút đối với các dự án dầu khí

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) ngày 4/8, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chỉ ra những thách thức lớn đang đặt ra đối với hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí tại Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, sản lượng tại nhiều mỏ dầu khí hiện hữu đang suy giảm nhanh do đã trải qua thời gian dài khai thác. Trong khi đó, tiềm năng dầu khí còn lại chủ yếu tập trung tại các khu vực nước sâu, xa bờ và có điều kiện địa chất phức tạp.

Việc triển khai dự án tại những khu vực này đòi hỏi công nghệ hiện đại, vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và khả năng quản trị rủi ro cao hơn. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định tham gia của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, nhu cầu tiêu thụ năng lượng dự kiến cũng tiếp tục mở rộng. Vì vậy, việc xây dựng cơ chế ưu đãi đủ hấp dẫn được xem là điều kiện quan trọng để huy động nguồn lực cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí.

Ba định hướng mới trong dự thảo Luật Dầu khí

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) tập trung vào ba nội dung cốt lõi, hướng tới tháo gỡ các vướng mắc và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư.

Mở rộng phạm vi của hoạt động dầu khí

Dự thảo luật mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hoạt động dầu khí, đồng thời bổ sung định hướng phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hạ tầng và năng lực sẵn có của ngành.

Quy định này có thể tạo cơ sở pháp lý cho việc khai thác hiệu quả hơn nguồn lực trên biển, phát triển các dự án năng lượng theo chuỗi và tận dụng hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.

Phân cấp rõ thẩm quyền quản lý

Một nội dung đáng chú ý khác là nguyên tắc phân cấp và giao quyền giữa Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN).

Theo Bộ trưởng Công Thương, việc xác định rõ trách nhiệm và thẩm quyền của từng cơ quan sẽ giúp rút ngắn quá trình xử lý thủ tục, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án dầu khí.

Tăng ưu đãi để thu hút dòng vốn đầu tư

Các dự án dầu khí tại khu vực nước sâu, xa bờ thường có chi phí cao và mức độ rủi ro lớn. Do đó, cơ chế đầu tư cần đủ linh hoạt để bảo đảm cân bằng lợi ích giữa Nhà nước và nhà thầu.

Chính sách ưu đãi phù hợp không chỉ góp phần thu hút vốn mà còn tạo điều kiện tiếp nhận công nghệ, kinh nghiệm vận hành và năng lực quản trị từ các doanh nghiệp dầu khí quốc tế.

Tranh luận về thẩm quyền sử dụng vốn của PVN

Bên cạnh những điểm mới, một số đại biểu Quốc hội cho rằng dự thảo luật cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, còn được gọi là Luật 68.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà lưu ý quy định cho phép Hội đồng thành viên PVN phê duyệt sử dụng vốn mà “không phụ thuộc vào mức vốn góp” có thể vượt quá thẩm quyền được quy định tại Luật 68.

Theo luật hiện hành, Hội đồng thành viên chỉ được tự quyết định đối với dự án hoặc khoản đầu tư có giá trị không quá 50% vốn chủ sở hữu và không vượt mức cụ thể do Chính phủ quy định.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh cũng nhận định quy định trên có thể tạo ra một ngoại lệ lớn đối với PVN. Bà đề xuất thiết kế quy định theo hướng PVN không phải thực hiện thủ tục xin chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu, thay vì sử dụng cụm từ “không phụ thuộc vào mức vốn góp”.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị thay cụm từ này bằng quy định bảo đảm “phù hợp với thẩm quyền quyết định đầu tư” theo Luật 68, qua đó hạn chế nguy cơ xung đột giữa các văn bản pháp luật.

Đặc thù đầu tư trong ngành dầu khí

Giải trình về vấn đề trên, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết thẩm quyền sử dụng vốn và quyết định đầu tư cần được xem xét trên cơ sở đặc thù của ngành dầu khí.

Vai trò của ODP và FDP

Trong quy trình phát triển dự án dầu khí, việc phê duyệt ODP – kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí – được xác định tương đương với phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Trong khi đó, FDP – kế hoạch phát triển mỏ – tương đương với báo cáo nghiên cứu khả thi chi tiết. Vì vậy, thẩm quyền quyết định đầu tư và sử dụng vốn được xây dựng tương ứng với từng giai đoạn phê duyệt dự án.

Đối với phần vốn góp của PVN trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí, Bộ trưởng cho biết các hợp đồng đã được Thủ tướng phê duyệt căn cứ trên ODP và FDP. Hoạt động gọi vốn, giải ngân của nhà thầu sau đó được thực hiện theo nội dung hợp đồng và chịu sự quản lý chặt chẽ.

Chính sách mới ảnh hưởng thế nào đến thị trường năng lượng?

Việc hoàn thiện Luật Dầu khí có thể tạo tác động tích cực trong trung và dài hạn đối với hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư năng lượng tại Việt Nam. Nếu cơ chế ưu đãi và phân cấp được thiết kế phù hợp, các dự án có thể được triển khai nhanh hơn, góp phần hạn chế đà suy giảm sản lượng trong nước và củng cố an ninh năng lượng.

Đối với thị trường dầu thô thế giới, những thay đổi chính sách của Việt Nam khó tạo ra tác động đáng kể ngay trong ngắn hạn do quy mô nguồn cung trong nước còn tương đối hạn chế. Tuy nhiên, thông tin này có thể ảnh hưởng tích cực đến kỳ vọng đối với ngành dầu khí Việt Nam, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kỹ thuật, xây lắp và vận hành dự án ngoài khơi.

Nhà đầu tư vẫn cần theo dõi tiến trình thông qua dự thảo luật, các chính sách ưu đãi cụ thể, tốc độ phê duyệt dự án và diễn biến của thị trường năng lượng trước khi đưa ra quyết định. Giá dầu trong thời gian tới còn chịu ảnh hưởng từ cung – cầu toàn cầu, chính sách sản lượng của các nước xuất khẩu và những biến động địa chính trị.

Tóm lại, đề xuất bổ sung chính sách thu hút đầu tư dầu khí cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc bù đắp sản lượng suy giảm và khai thác các nguồn tài nguyên có điều kiện phức tạp hơn. Tác động trực tiếp đến giá dầu thế giới được đánh giá ở mức thấp, nhưng ảnh hưởng trung và dài hạn đối với đầu tư, nguồn cung và an ninh năng lượng trong nước có thể ở mức đáng kể.

Nguồn tham khảo: Bộ trưởng Công Thương đề xuất thêm chính sách thu hút đầu tư dầu khí – VnExpress.