Lưỡng viện Quốc hội Mỹ bất đồng về chiến dịch quân sự Iran

Những chia rẽ sâu sắc về mặt thể chế và chính trị tại Quốc hội Mỹ vừa tiếp tục bộc lộ rõ nét thông qua các kết quả bỏ phiếu trái ngược giữa Hạ viện và Thượng viện liên quan đến ngân sách và quyền lực chiến tranh của Tổng thống Donald Trump đối với chiến dịch quân sự ở Iran.

Kết quả bỏ phiếu đối lập tại Hạ viện và Thượng viện

Vào ngày 23/7, Hạ viện Mỹ đã thông qua một đề xuất do phe Dân chủ dẫn đầu nhằm mục đích chấm dứt hoạt động giao tranh và yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút quân khỏi Iran. Kết quả bỏ phiếu ghi nhận tỷ lệ sít sao 214-208, trong đó có sự ủng hộ từ tất cả các hạ nghị sĩ Dân chủ cùng 4 hạ nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa. Mặc dù vậy, văn kiện này chỉ được xếp vào dạng “nghị quyết liên tịch” mang tính chất thể hiện lập trường chính trị chứ không ban hành hiệu lực pháp lý ràng buộc.

Cùng ngày, diễn biến tại Thượng viện Mỹ lại cho thấy kết cục hoàn toàn trái ngược. Thượng viện đã quyết định bác bỏ “nghị quyết chung” yêu cầu ngừng chiến dịch tập kích Iran với tỷ lệ bỏ phiếu 47-49. Không giống như văn kiện của Hạ viện, nghị quyết chung là hình thức văn bản có hiệu lực pháp luật nếu được cả hai viện thông qua với nội dung đồng nhất, tuy nhiên vẫn chịu sự phủ quyết từ Tổng thống. Trong phiên bỏ phiếu này, 1 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu cùng hầu hết các nhà lập pháp Dân chủ (ngoại trừ nghị sĩ John Fetterman), trong khi có 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa không tham gia bỏ phiếu.

Chi phí ngân sách và gánh nặng chính trị gia tăng

Theo đánh giá từ hãng thông tấn AFP, diễn biến tại Hạ viện phản ánh mối quan ngại ngày càng lớn của giới lập pháp Mỹ đối với tình hình xung đột Trung Đông. Cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2 đến nay đang dần trở thành gánh nặng chính trị lớn đối với phe Cộng hòa trước thời điểm diễn ra cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Các số liệu tài chính công bố gần đây cũng cho thấy quy mô chi phí khổng lồ của chiến dịch. Phát biểu hôm 21/7, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết ngân sách tiêu tốn cho các hoạt động quân sự tại Iran đã chạm mốc khoảng 37,5 tỷ USD, tăng khoảng 8 tỷ USD so với báo cáo đưa ra hồi giữa tháng 5. Bên cạnh những tổn thất về mặt thiết bị và tài chính, phía Mỹ cũng đã ghi nhận thiệt hại về nhân lực với tổng cộng 18 quân nhân thiệt mạng.

Tranh cãi pháp lý về quyền lực chiến tranh và lập trường của Nhà Trắng

Theo VNExpress, sau khi Hạ viện thông qua nghị quyết, Nghị sĩ Dân chủ Pramila Jayapal – đại diện thúc đẩy đề xuất – nhận định đây là bước đi quan trọng đại diện cho mong muốn của đa số cử tri Mỹ trong việc chấm dứt chiến dịch. Tương tự, Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng các nghị sĩ Cộng hòa phản đối việc dừng chiến dịch đang đối mặt với sự sụt giảm uy tín đối với công chúng.

Ở chiều ngược lại, phe Dân chủ cáo buộc Tổng thống Donald Trump vi phạm Hiến pháp khi tiến hành và duy trì các hành động quân sự mà chưa có sự phê chuẩn chính thức từ Quốc hội. Tuy nhiên, phần lớn thành viên đảng Cộng hòa vẫn duy trì quan điểm bảo vệ Tổng thống. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, Nghị sĩ Cộng hòa Brian Mast, nhấn mạnh chiến dịch quân sự là hành động đáp trả cần thiết trước các cuộc tấn công từ Iran, đồng thời phản đối các ý kiến chỉ trích.

Thực tế cho thấy, các phiên bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh tại Mỹ luôn diễn ra gay gắt và kết quả phụ thuộc lớn vào sự hiện diện của các nghị sĩ. Trước đó vào tháng 6, Quốc hội Mỹ từng thông qua một nghị quyết không ràng buộc, nhưng bị Tổng thống Trump chỉ trích là “vô nghĩa và không đúng thời điểm”. Phía Nhà Trắng khẳng định các nỗ lực giới hạn quyền lực của Tổng thống sẽ làm suy giảm sức ép đối ngoại của Mỹ đối với Iran.