Xuất khẩu dầu vùng Vịnh phục hồi, sức ép của Iran tại Hormuz suy giảm

Dòng dầu thô từ vùng Vịnh Ba Tư đã phục hồi gần mức trước chiến tranh nhờ các tuyến đường ống, tuyến vận chuyển thay thế và hoạt động sang mạn ngoài khơi. Tuy nhiên, rủi ro an ninh cùng chi phí vận tải cao cho thấy hệ thống xuất khẩu chưa trở lại bình thường.

Xuất khẩu dầu đạt ít nhất 16,5 triệu thùng/ngày

Theo dữ liệu Kpler được Oilprice dẫn lại, ít nhất 16,5 triệu thùng dầu thô/ngày rời khu vực vùng Vịnh trong giai đoạn 1–28/9.

Con số này tương đương mức bình quân trước chiến tranh khi không tính Iran. Tuy nhiên, phần lớn sự phục hồi dựa trên những tuyến vận chuyển và cách tổ chức giao nhận khác với trước đây.

Dù xuất khẩu dầu thô tăng, điểm nghẽn lọc dầu vẫn tồn tại. Dữ liệu EU công bố ngày 1/10 cho thấy giá diesel bán lẻ ở mức kỷ lục; giá tại Mỹ cũng tăng bất chấp nguồn cung dầu xuất khẩu phục hồi.

Khoảng 40% dầu thô đi qua tuyến tránh Hormuz

Trước chiến tranh, 83% dầu thô xuất khẩu của khu vực đi qua eo biển Hormuz. Trong tháng 9, khoảng 40% được vận chuyển theo các tuyến tránh eo biển, gồm đường ống và những tuyến khác qua Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Khoảng 60%, tương đương 9,9 triệu thùng/ngày, vẫn trực tiếp đi qua Hormuz.

Kpler cho biết hơn 70% lượng dầu thô qua Hormuz trong tháng 8, tháng gần nhất có dữ liệu về hoạt động này, được chuyển sang tàu khác ngoài khơi tại vịnh Oman. Điều đó cho thấy quá trình vận chuyển vẫn khác xa hoạt động thương mại thông thường.

Khả năng gây gián đoạn của Iran được đánh giá suy yếu

Bài nguồn phân biệt sức ép của Iran với quyền kiểm soát chính thức: Tehran chưa từng chính thức kiểm soát eo biển. Ảnh hưởng của nước này chủ yếu đến từ khả năng khiến tuyến hàng hải trở nên nguy hiểm, buộc hãng tàu cân nhắc rủi ro và chi phí.

Khả năng gây sức ép được đánh giá đang suy giảm khi lực lượng Mỹ bảo vệ tàu thương mại và doanh nghiệp phát triển phương án hạn chế mức độ phụ thuộc vào eo biển.

Chuyên gia thị trường năng lượng Ellen R. Wald nhận định khả năng hoặc ý chí tấn công tàu của Iran đang giảm. Tuy nhiên, bà cảnh báo dòng dầu phục hồi chưa đồng nghĩa với việc vận chuyển đã bình thường hóa.

Một số doanh nghiệp chấp nhận rủi ro lớn để đưa dầu qua eo biển rồi sang mạn cho tàu lớn chờ bên ngoài vùng Vịnh. Những đơn vị khác hoạt động không có bảo hiểm hoặc trong điều kiện đặc biệt khó khăn.

Rủi ro chiến tranh tiếp tục ảnh hưởng giá dầu

Theo bà Wald, nguồn cung phục hồi giúp giảm một phần áp lực trước mắt nhưng chưa đủ để đưa giá dầu về mức trước chiến tranh.

Nguy cơ đối với tàu, phí bảo hiểm cao và sự phụ thuộc vào bảo vệ quân sự khiến giá dầu vẫn bao gồm phần chi phí phản ánh rủi ro chiến tranh.

Các tuyến đường ống, tuyến Biển Đỏ và hoạt động sang mạn ngoài khơi đang giúp nhà sản xuất vượt qua điểm nghẽn. Theo Kpler, hệ thống xuất khẩu của khu vực đã được tổ chức lại để thích ứng với gián đoạn.

Giảng viên Mohammad Ghaedi tại Đại học George Washington cho rằng Iran ít có khả năng tấn công hạ tầng năng lượng khu vực. Tuy vậy, ông lưu ý những nhận định rằng Tehran đã mất quyền kiểm soát Hormuz có thể làm tăng nguy cơ phản ứng leo thang.

Nhìn chung, bài nguồn đánh giá sức ép của Iran đang suy giảm từng bước. Hormuz vẫn là điểm dễ bị gián đoạn khi hoạt động vận chuyển còn cần bảo vệ quân sự và các phương án thay thế tốn kém.