1.500 tàu mắc kẹt chờ eo biển Hormuz mở cửa, khủng hoảng vận tải chưa hạ nhiệt

Eo biển Hormuz tê liệt, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chao đảo

Trước khi căng thẳng địa chính trị bùng phát, eo biển Hormuz đảm nhiệm vai trò trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt toàn cầu, với hơn 130 lượt tàu qua lại mỗi ngày.

Tuy nhiên, việc Iran và sau đó là Mỹ áp đặt phong tỏa khu vực này đã khiến dòng chảy năng lượng từ Vùng Vịnh ra thị trường quốc tế bị gián đoạn nghiêm trọng. Hệ quả là hàng nghìn tàu chở dầu, LNG và hàng hóa công nghiệp phải neo đậu kéo dài trong Vịnh Ba Tư.

Theo giới chuyên gia, ngay cả khi đạt được thỏa thuận hòa bình, việc khôi phục hoạt động vận tải tại Hormuz về trạng thái bình thường cũng có thể mất từ vài tuần đến vài tháng. Điều này khiến triển vọng giá dầu Brent, dầu WTI và LNG khó sớm quay về mức trước khủng hoảng.

Nguy cơ va chạm, thủy lôi và tắc nghẽn kéo dài

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là xác định thứ tự ưu tiên cho các tàu được phép di chuyển sau khi eo biển mở cửa trở lại.

Ông Jakob P. Larsen, Giám đốc an toàn và an ninh của Hội đồng Hàng hải Quốc tế Baltic, cho biết các hãng vận tải cần được hướng dẫn cụ thể về lộ trình và tốc độ di chuyển nhằm hạn chế nguy cơ va chạm hoặc mắc cạn trong khu vực nước nông.

Ngoài ra, mối đe dọa từ các bãi mìn bị nghi do Iran triển khai tiếp tục làm gia tăng rủi ro hàng hải. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Mỹ, Anh, Pháp và Đức có thể cần nhiều tuần để triển khai lực lượng quét mìn nhằm đảm bảo an toàn cho tuyến hàng hải chiến lược này.

Những rủi ro an ninh kéo dài cũng khiến phí bảo hiểm chiến tranh đối với tàu biển tiếp tục duy trì ở mức rất cao.

Các diễn biến mới đang tạo thêm áp lực lên thị trường hàng hóa phái sinh, đặc biệt là nhóm năng lượng và vận tải biển — lĩnh vực được nhiều nhà đầu tư theo dõi sát trên nền tảng Edu Trade.

Hàng nghìn thủy thủ và tàu hàng rơi vào trạng thái “đóng băng”

Theo ước tính, khoảng 20.000 thủy thủ hiện vẫn đang mắc kẹt trên các tàu neo đậu trong Vịnh Ba Tư.

Do phải hoạt động với thủy thủ đoàn tối thiểu trong thời gian dài, nhiều tàu đã xuất hiện tình trạng bám hàu, tảo và sinh vật biển dưới thân tàu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận hành và tốc độ di chuyển.

Hapag-Lloyd — hãng vận tải container lớn thứ năm thế giới — cho biết một tàu của hãng vừa được đưa ra khỏi khu vực phong tỏa, tuy nhiên tốc độ vận hành đã giảm mạnh và cần vệ sinh kỹ thuật toàn diện trước khi quay lại khai thác.

Trong khi đó, ông Lasse Kristoffersen, CEO của Wallenius Wilhelmsen, nhận định thị trường vận tải biển tại Hormuz có thể mất ít nhất 30-45 ngày để phục hồi nếu mọi việc diễn ra thuận lợi.

Biển Đỏ tiếp tục là điểm nóng mới của vận tải hàng hải

Không chỉ eo biển Hormuz, khu vực Biển Đỏ cũng tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ngành vận tải biển toàn cầu.

Nhóm Houthi tại Yemen — lực lượng được Iran hậu thuẫn — từng nhiều lần tấn công tàu hàng và phóng UAV nhằm vào Israel kể từ khi xung đột Gaza nổ ra.

Dù tần suất tấn công gần đây đã giảm, nhiều hãng tàu quốc tế vẫn tránh đi qua Biển Đỏ và kênh đào Suez do lo ngại an ninh.

Ông Dimitris Ampatzidis, chuyên gia quản lý rủi ro của Kpler, dự báo lưu lượng tàu qua Hormuz có thể chỉ phục hồi khoảng 40-50% so với bình thường trong vòng 3-4 tuần đầu tiên sau khi mở cửa trở lại.

Theo ông, kịch bản khả thi nhất hiện nay là các tàu được phép lưu thông nhưng phải tuân thủ các hành lang di chuyển hạn chế, đối mặt chi phí bảo hiểm cao hơn và thời gian chờ kéo dài.

Giới vận tải vẫn hoài nghi về khả năng Hormuz sớm mở cửa

Nhiều doanh nghiệp vận tải biển vẫn giữ quan điểm thận trọng về triển vọng nối lại hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz.

Ông Ami Daniel, CEO của Windward, cho rằng sự khác biệt trong các tuyên bố từ Mỹ và Iran khiến thị trường khó xác định chính xác thời điểm Hormuz thực sự an toàn.

Theo ông, ngay cả khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố eo biển đã mở cửa, các hãng tàu vẫn sẽ chờ thêm tín hiệu thực tế trước khi đưa đội tàu quay trở lại khu vực.