Khủng hoảng eo biển Hormuz gây cú sốc nguồn cung phân bón toàn cầu, thị trường nông sản đối mặt nhiều rủi ro

Nguồn cung phân bón toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng vì khủng hoảng Trung Đông

Theo ghi nhận từ Edu Trade, cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường phân bón toàn cầu khi hoạt động vận chuyển nguyên liệu từ Trung Đông bị đình trệ nghiêm trọng. Tình trạng này không chỉ gây áp lực lên thị trường năng lượng mà còn đe dọa trực tiếp tới chuỗi cung ứng nông sản và an ninh lương thực tại nhiều quốc gia đang phát triển.

Việc eo biển Hormuz gần như đóng cửa trong nhiều tuần qua đã khiến hoạt động xuất khẩu lưu huỳnh, phốt phát, amoniac và urê từ Trung Đông suy giảm mạnh. Đây đều là những nguyên liệu đầu vào quan trọng đối với ngành sản xuất phân bón toàn cầu và thị trường nông sản như ngô, lúa mì, đậu tương và gạo.

Theo các chuyên gia thị trường hàng hóa phái sinh, cú sốc nguồn cung phân bón đang khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng nhanh, qua đó tạo áp lực lớn lên giá nông sản thế giới trong thời gian tới.

Nguồn cung lưu huỳnh và phốt phát từ Trung Đông giảm mạnh

Kể từ khi xung đột Iran leo thang, nguồn cung phân bón từ khu vực Trung Đông đã sụt giảm đáng kể. Nhiều nhà sản xuất lớn buộc phải cắt giảm công suất do không thể vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thị trường năng lượng và hóa chất toàn cầu.

Theo Edu Trade, hai tập đoàn hóa chất lớn của Ả Rập Xê Út là SABIC và Ma’aden đã nỗ lực chuyển hướng một phần hàng hóa sang các cảng tại Biển Đỏ nhằm tránh tuyến Hormuz. Tuy nhiên, giới phân tích cho biết tổng nguồn cung từ Ả Rập Xê Út hiện đã giảm khoảng 50% so với thông thường.

Trong khi đó, nhiều nhà sản xuất khác tại Trung Đông gần như không thể xuất khẩu lưu huỳnh và phốt phát ra thị trường quốc tế. Điều này khiến thị trường phân bón toàn cầu rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng đối với các nguyên liệu thiết yếu phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Giá phân bón tăng mạnh, đe dọa thị trường nông sản toàn cầu

Theo đánh giá từ Edu Trade, cú sốc nguồn cung hiện nay có thể kéo theo làn sóng tăng giá mạnh trên thị trường phân bón thế giới, đặc biệt với các sản phẩm như amoniac, urê và phân phosphate.

Giới phân tích lo ngại năng suất cây trồng tại nhiều quốc gia đang phát triển sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực do chi phí phân bón tăng cao và nguồn cung khan hiếm. Điều này có thể gây áp lực lớn lên thị trường nông sản toàn cầu, đặc biệt đối với các mặt hàng giao dịch nhiều trên thị trường hàng hóa phái sinh như lúa mì, ngô, đậu tương và gạo.

Tập đoàn OCP – nhà xuất khẩu phốt phát lớn nhất thế giới – cũng đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung phân bón trong thời gian tới.

Ông Faris Derrij, Giám đốc điều hành OCP Nutricrops, nhận định với Financial Times rằng cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz ban đầu chỉ là vấn đề liên quan đến nguyên liệu thô, nhưng hiện đã phát triển thành cú sốc nguồn cung đối với toàn bộ ngành phân bón toàn cầu.

Khủng hoảng Hormuz lan rộng sang nhiều ngành công nghiệp chiến lược

Không chỉ tác động tới thị trường dầu thô và LNG, tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz hiện còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều ngành công nghiệp lớn như hóa chất, nhựa, công nghệ và sản xuất phân bón.

Theo Edu Trade, nhiều mặt hàng chiến lược mà Trung Đông thường xuất khẩu qua eo biển Hormuz như naphtha, LNG, LPG, amoniac, urê và heli hiện đang mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Giới chuyên gia cho rằng đây là một trong những cú sốc chuỗi cung ứng lớn nhất đối với thị trường hàng hóa nguyên liệu trong nhiều năm trở lại đây.

Hiện cuộc chiến tại Iran đã bước sang tuần thứ 13 và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng. Điều này khiến chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu áp lực lớn khi nguồn cung dầu thô, khí tự nhiên LNG, phân bón và nhiều nguyên liệu công nghiệp bị cắt giảm mạnh.

Thị trường hàng hóa phái sinh đối mặt nguy cơ biến động mạnh

Theo phân tích từ Edu Trade, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, thị trường hàng hóa phái sinh có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn trong nửa cuối năm.

Chi phí sản xuất nông nghiệp gia tăng sẽ làm tăng nguy cơ lạm phát lương thực toàn cầu, đồng thời tác động trực tiếp đến giá các mặt hàng nông sản chủ lực như ngô, lúa mì, đậu tương và dầu đậu tương.

Bên cạnh đó, thị trường năng lượng cũng tiếp tục chịu áp lực do nguồn cung LNG, LPG và naphtha từ Trung Đông chưa thể khôi phục hoàn toàn.

Giới đầu tư hiện đang theo dõi sát các diễn biến địa chính trị tại Iran cũng như khả năng mở lại eo biển Hormuz – yếu tố được xem là chìa khóa để ổn định trở lại chuỗi cung ứng năng lượng và nguyên liệu toàn cầu.