Bộ Công Thương tham vấn chính sách xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh

Trong bối cảnh giá hàng hóa toàn cầu liên tục biến động mạnh, Bộ Công Thương đang đẩy nhanh quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và tạo nền tảng phát triển cho thị trường giao dịch hàng hóa hiện đại tại Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực quản trị rủi ro giá, thúc đẩy hoạt động hedging và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với biến động của thị trường quốc tế.

Sáng 20/3 tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách đối với Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh với sự tham gia của đại diện các cơ quan Quốc hội, bộ ngành, hiệp hội, doanh nghiệp và chuyên gia tài chính – thương mại. Theo kế hoạch, dự án luật này sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua trong năm 2026.

Thị trường hàng hóa phái sinh đứng trước nhu cầu hoàn thiện pháp lý

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hiện vẫn chủ yếu được điều chỉnh bởi Luật Thương mại 2005 cùng các văn bản hướng dẫn dưới luật. Tuy nhiên, nhiều quy định hiện hành chưa bao quát đầy đủ đặc thù của giao dịch hàng hóa phái sinh, đặc biệt ở các nội dung như cơ chế thanh toán bù trừ, quản lý ký quỹ, giám sát rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư.

Trong khi đó, thực tiễn thị trường cho thấy nhu cầu sử dụng các công cụ phòng vệ giá đang gia tăng nhanh chóng khi giá hàng hóa quốc tế liên tục biến động mạnh. Giá bạc, dầu năng lượng, kim loại công nghiệp và nhiều mặt hàng nông sản đã ghi nhận các đợt tăng giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp sản xuất và xuất nhập khẩu.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông sản, việc sử dụng hợp đồng tương lai cho các mặt hàng như lúa mì, ngô, đậu tương, khô đậu tương, dầu đậu tương hay gạo đang trở thành công cụ quan trọng nhằm ổn định chi phí đầu vào và biên lợi nhuận. Tương tự, nhóm nguyên liệu công nghiệp như cà phê, cacao, đường, bông và cao su cũng có nhu cầu hedging ngày càng lớn trong bối cảnh giá hàng hóa phụ thuộc mạnh vào thời tiết, logistics và cung cầu toàn cầu.

Luật mới hướng tới xây dựng thị trường giao dịch hiện đại và minh bạch

Theo Bộ Công Thương, Dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh được xây dựng trên cơ sở 6 nhóm chính sách lớn nhằm hoàn thiện đồng bộ hạ tầng thị trường và nâng cao tính minh bạch cho hoạt động giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất xây dựng mô hình Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ hoạt động độc lập nhằm tăng cường an toàn hệ thống và kiểm soát rủi ro. Bên cạnh đó, dự thảo cũng hướng tới việc thiết lập cơ chế giám sát tập trung, chuẩn hóa quy tắc giao dịch và phân loại nhà đầu tư theo chuẩn quốc tế.

Các chuyên gia nhận định đây là bước tiến quan trọng giúp thị trường giao dịch hàng hóa Việt Nam tiến gần hơn tới các mô hình hiện đại trên thế giới. Việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ tạo điều kiện nâng cao thanh khoản thị trường mà còn mở rộng khả năng liên thông với các Sở Giao dịch hàng hóa quốc tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động, các sản phẩm như dầu WTI, dầu Brent, LNG và xăng pha chế được dự báo sẽ tiếp tục thu hút nhu cầu giao dịch và phòng hộ giá lớn từ doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.

Hedging hàng hóa trở thành nhu cầu tất yếu của doanh nghiệp Việt Nam

Những biến động mạnh của giá hàng hóa trong hai năm gần đây cho thấy doanh nghiệp không còn có thể phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố may rủi của thị trường. Việc chủ động sử dụng công cụ hedging đang trở thành xu hướng phổ biến nhằm kiểm soát rủi ro tài chính và ổn định hoạt động kinh doanh dài hạn.

Đối với nhóm kim loại, các mặt hàng như bạc, bạch kim, đồng, nhôm, kẽm và niken liên tục chịu ảnh hưởng từ nhu cầu công nghiệp toàn cầu và xu hướng chuyển đổi năng lượng. Biên độ biến động giá lớn khiến nhiều doanh nghiệp phải tăng cường sử dụng các công cụ phái sinh để khóa giá nguyên liệu.

Trong khi đó, thị trường nông sản và nguyên liệu công nghiệp cũng đang chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng và áp lực chi phí logistics. Điều này khiến các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê, cacao, cao su hay gạo ngày càng quan tâm nhiều hơn tới hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh.

Theo giới chuyên môn, việc Việt Nam sớm hoàn thiện Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước và hỗ trợ quá trình hội nhập tài chính quốc tế.

Edu Trade đồng hành cùng sự phát triển bền vững của thị trường hàng hóa phái sinh

Trong xu hướng phát triển mạnh của thị trường giao dịch hàng hóa hiện đại, Edu Trade định hướng xây dựng hệ sinh thái giáo dục và đầu tư hàng hóa phái sinh chuẩn mực, góp phần kết nối nhà đầu tư Việt Nam với thị trường tài chính toàn cầu. Thông qua các chương trình đào tạo thực chiến, cập nhật dữ liệu thị trường và kiến thức quản trị rủi ro, Edu Trade hỗ trợ nhà đầu tư và doanh nghiệp nâng cao năng lực hedging đối với các nhóm hàng hóa từ nông sản, kim loại đến năng lượng và nguyên liệu công nghiệp.

Với định hướng phát triển dựa trên tri thức chuẩn mực và công nghệ tiên phong, Edu Trade hướng tới mục tiêu nâng cao tính chuyên nghiệp cho cộng đồng nhà đầu tư hàng hóa phái sinh tại Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động giá toàn cầu trong dài hạn.