Xuất nhập khẩu Việt Nam có thể đạt 1.100 tỷ USD năm 2026

Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2026 có thể đạt 1.100 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh nghiệp vận tải trong nước hiện chỉ đảm nhận khoảng 4–5% tổng giá trị hàng hóa, trong bối cảnh Việt Nam còn thiếu đội tàu biển quốc tế và phụ thuộc lớn vào các hãng tàu nước ngoài.

Kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 825 tỷ USD

Theo VietnamBiz, tại Diễn đàn Logistics Vùng lần thứ VII năm 2026 diễn ra chiều 21/9, ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng và Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), dự báo kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm có thể đạt 1.100 tỷ USD.

Số liệu của Cục Hải quan cho thấy tổng trị giá xuất nhập khẩu của Việt Nam tính đến ngày 15/9 đạt 825,19 tỷ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu đạt 400,84 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ năm 2025. Nhập khẩu đạt 424,35 tỷ USD, tăng 36%.

Mặc dù quy mô thương mại lớn, tỷ trọng vận chuyển do doanh nghiệp Việt Nam đảm nhận chỉ chiếm khoảng 4–5% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Việt Nam thiếu đội tàu biển quốc tế

Theo ông Trần Tiến Dũng, nguyên nhân khiến tỷ trọng vận chuyển của doanh nghiệp nội địa còn thấp là đội tàu Việt Nam chưa tham gia đáng kể vào hoạt động vận chuyển hàng hóa xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam không có nhiều lựa chọn ngoài việc phụ thuộc vào hãng tàu nước ngoài. Tình trạng này càng gây bất lợi trong bối cảnh hoạt động vận tải biển chịu ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông.

Giá cước các tuyến vận tải biển từ Việt Nam đến bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ hiện đã tăng gấp đôi so với quý II/2024.

Giá cước vận chuyển một container 40 feet từ Việt Nam đến bờ Tây nước Mỹ ở mức khoảng 7.000 USD. Đối với tuyến đi bờ Đông, giá cước vào khoảng 8.000 USD/container 40 feet.

Một số hãng tàu thông báo sẽ tăng thêm 4.000 USD/container từ tháng 10, đưa giá cước lên khoảng 11.000–12.000 USD. Trước đây, có thời điểm chi phí vận chuyển chỉ dao động từ 2.000 đến 3.000 USD/container.

Tàu biển đáp ứng tiêu chuẩn xanh cần vốn trên 100 triệu USD

Phó Chủ tịch VLA cho rằng phát triển đội tàu quốc gia, đặc biệt là đội tàu quốc tế, đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mức độ phụ thuộc của ngành vận tải Việt Nam.

Một số doanh nghiệp trong nước đang tiên phong phát triển tàu vỏ xanh và tàu vận hành bằng khí tự nhiên hóa lỏng hoặc hydro xanh.

Tuy nhiên, tổng vốn đầu tư cho một tàu hiện đại đáp ứng các tiêu chuẩn xanh hóa có thể vượt 100 triệu USD. Vì vậy, ngành vận tải cần sự hợp tác và đầu tư chung của nhiều doanh nghiệp để từng bước giải quyết bài toán phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.

Thị trường logistics Việt Nam đạt khoảng 45–50 tỷ USD

Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết ngành logistics Việt Nam đã phát triển mạnh trong thời gian qua, với tốc độ tăng trưởng bình quân từ 14% đến 16% mỗi năm, cao hơn gấp đôi mức tăng trưởng GDP bình quân.

Quy mô thị trường logistics Việt Nam hiện đạt khoảng 45–50 tỷ USD, tương đương 10% GDP và chiếm khoảng 5% khu vực dịch vụ.

Theo Chủ tịch VCCI, chuỗi cung ứng toàn cầu đang trải qua quá trình tái cấu trúc mạnh. Khi lựa chọn địa điểm đầu tư, doanh nghiệp không còn chỉ quan tâm đến chi phí lao động và đất đai mà ngày càng chú trọng đến chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, độ tin cậy của chuỗi cung ứng, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế.

Trong bối cảnh đó, logistics không chỉ là chi phí vận chuyển hay chi phí của một chuỗi hoạt động mà đã trở thành một phần trong năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thời gian chờ làm tăng chi phí của doanh nghiệp

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, mỗi giờ hàng hóa phải chờ, mỗi thủ tục chồng chéo hoặc mỗi điểm kết nối đứt quãng giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển đều làm tăng chi phí của doanh nghiệp.

Những khoản chi này cuối cùng được chuyển thành chi phí của toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, cải thiện môi trường kinh doanh trong lĩnh vực logistics cần được thực hiện trên toàn chuỗi, từ quy hoạch, đầu tư, cảng biển, vận tải, hải quan và kiểm tra chuyên ngành đến kho bãi, giao dịch điện tử và thanh toán.

Logistics cũng không thể phát triển tách rời hoạt động sản xuất và thương mại. Quá trình xây dựng hệ thống logistics cần đi sâu vào từng chuỗi ngành hàng, phản ánh đúng đặc điểm riêng và hướng đến các mô hình chuyên nghiệp, chuyên sâu hơn.

Logistics xanh trở thành điều kiện của thị trường quốc tế

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, logistics xanh đang dần trở thành điều kiện tiên quyết khi tham gia các thị trường lớn và chuỗi cung ứng quốc tế.

Những yêu cầu liên quan đến carbon, năng lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực, ESG và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng ngày càng được nâng cao.

Một chuỗi cung ứng xanh đòi hỏi phương tiện vận tải thân thiện hơn với môi trường, kho bãi hoạt động hiệu quả, cảng biển xanh, hành trình được tối ưu và khả năng đo lường lượng phát thải.

Theo Chủ tịch VCCI, tham gia các chuỗi cung ứng xanh có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tiến lên những phân khúc có giá trị cao hơn trong xu hướng thương mại quốc tế.

Hạ tầng logistics quyết định khả năng tận dụng FTA

Việt Nam hiện sở hữu mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng. Tuy nhiên, ký kết FTA mới chỉ tạo ra cơ hội tiếp cận thị trường.

Khả năng doanh nghiệp tận dụng được những cơ hội này còn phụ thuộc vào năng lực sản xuất, tiêu chuẩn sản phẩm, kỹ năng thâm nhập thị trường và đặc biệt là hạ tầng logistics.

Logistics vì vậy cần trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.