Ủy ban châu Âu đang tham vấn về phạm vi sản phẩm thuộc Quy định thép EU 2026, trong bối cảnh hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế giảm xuống 18,3 triệu tấn/năm và thuế ngoài hạn ngạch tăng lên 50%. Quy tắc truy xuất nguồn gốc “melt and pour” có thể tạo thêm thách thức cho doanh nghiệp thép Việt Nam sử dụng phôi thép hoặc thép cán nóng nhập khẩu.
EU mở tham vấn về phạm vi áp dụng Quy định thép
Ủy ban châu Âu mới đây đã khởi động đợt tham vấn có mục tiêu đầu tiên nhằm đánh giá phạm vi định nghĩa sản phẩm theo Quy định thép của Liên minh châu Âu (EU).
Khuôn khổ bảo hộ mới được đánh giá nghiêm ngặt hơn đáng kể so với chế độ tự vệ thép trước đây và có thể tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thép của Việt Nam sang EU.
Theo quy định mới, hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế bị cắt giảm xuống còn 18,3 triệu tấn/năm, thấp hơn gần 47% so với mức năm 2024. Đồng thời, mức thuế áp dụng đối với lượng hàng nhập khẩu ngoài hạn ngạch được tăng gấp đôi lên 50%.
Phạm vi sản phẩm thuộc diện điều chỉnh cũng được mở rộng từ 28 lên 30 danh mục.
Bốn nhóm sản phẩm đang được EU xem xét bổ sung
Đợt tham vấn lần này tập trung vào bốn nhóm sản phẩm có khả năng được bổ sung vào phạm vi điều chỉnh, gồm:
- Ống gang, ống dẫn và ống rỗng bằng gang.
- Dây thép không hợp kim và dây hợp kim khác.
- Dây thép không gỉ.
- Thanh thép rèn không hợp kim và thanh rèn hợp kim khác.
Thời gian tham vấn kéo dài đến ngày 30/9/2026. Kết quả đánh giá dự kiến được công bố chậm nhất vào ngày 31/12/2026.
Trong đó, dây thép không gỉ và ống thép là hai nhóm sản phẩm các doanh nghiệp Việt Nam cần đặc biệt theo dõi do có thể ảnh hưởng trực tiếp đến một số nhà xuất khẩu.
Quy tắc “melt and pour” thay đổi cách xác định nguồn gốc thép
Một nội dung đáng chú ý trong quy định mới là yêu cầu truy xuất nguồn gốc “melt and pour”, được hiểu là “nấu chảy và rót”.
Theo yêu cầu này, nhà nhập khẩu phải xác định rõ quốc gia nơi thép được nấu chảy và đúc ban đầu, thay vì chỉ căn cứ vào quốc gia thực hiện công đoạn gia công hoàn thiện.
Hạn ngạch được tính theo nguồn gốc nguyên liệu thô
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia dễ chịu tác động bởi cơ chế “melt and pour” do năng lực sản xuất thép thô trong nước còn hạn chế.
Các doanh nghiệp nhập khẩu phôi thép hoặc thép cán nóng từ bên ngoài, chủ yếu từ các quốc gia châu Á, sau đó gia công hoàn thiện tại Việt Nam và xuất khẩu sang EU sẽ bị tính hạn ngạch theo quốc gia xuất xứ của nguyên liệu thô, không phải theo Việt Nam.
Điều này đồng nghĩa một phần sản phẩm thép được gia công và hoàn thiện tại Việt Nam có thể không được hưởng hạn ngạch dành cho Việt Nam khi xuất khẩu vào EU.
Quy định mới vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu về hồ sơ truy xuất nguồn gốc mà còn có thể ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp lựa chọn nguồn nguyên liệu và tổ chức chuỗi sản xuất.
Xuất khẩu thép Việt Nam sang EU đã suy giảm
Theo Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và châu Âu, Quy định thép EU 2026 đặt ra hai thách thức riêng biệt nhưng có mối liên hệ chặt chẽ đối với ngành thép Việt Nam.
Thách thức đầu tiên đến từ thị trường. Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thép của Việt Nam sang EU đã giảm gần 18,3% về khối lượng và gần 23,3% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Xu hướng suy giảm này xuất hiện trước khi quy định mới có hiệu lực, chủ yếu do nhu cầu tiêu thụ tại châu Âu yếu và các biện pháp bảo hộ thương mại ngày càng được siết chặt.
Thách thức thứ hai mang tính cấu trúc hơn, xuất phát từ quy tắc “melt and pour”. Cơ chế này có thể làm giảm lợi thế của những doanh nghiệp thực hiện phần lớn công đoạn gia công tại Việt Nam nhưng vẫn phụ thuộc vào phôi thép hoặc thép cán nóng nhập khẩu.
Những thay đổi về hạn ngạch, thuế ngoài hạn ngạch và nguồn gốc nguyên liệu là các yếu tố doanh nghiệp cần theo dõi khi đánh giá triển vọng thị trường kim loại.
Năng lực sản xuất thép thô trong nước có thể được cải thiện
Ở chiều ngược lại, Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) dự báo sản lượng thép thô của Việt Nam có thể đạt 27 triệu tấn trong năm 2026, tăng 10% so với năm trước.
Sản lượng thép thành phẩm được ước tính đạt 33 triệu tấn, trong khi xuất khẩu thép có thể đạt khoảng 6 triệu tấn.
Việc tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất thép thô trong nước có thể giúp Việt Nam từng bước đáp ứng tốt hơn yêu cầu “melt and pour” trong dài hạn. Tuy nhiên, khả năng thích ứng còn phụ thuộc vào mức độ chủ động nguồn nguyên liệu của từng doanh nghiệp.
Doanh nghiệp thép Việt Nam cần chuẩn bị những gì?
Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Bỉ Trần Ngọc Quân lưu ý các doanh nghiệp xuất khẩu thép sang EU cần theo dõi sát diễn biến của đợt tham vấn, đặc biệt đối với dây thép không gỉ và ống thép.
Bên cạnh việc rà soát nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp và Hiệp hội Thép Việt Nam được khuyến nghị tăng cường trao đổi với các nhà nhập khẩu, doanh nghiệp và hiệp hội liên quan tại EU.
Mục tiêu là đưa ra những bình luận phù hợp với điều kiện sản xuất và thương mại của Việt Nam, đồng thời đề xuất ít nhất một giai đoạn quá độ cần thiết để doanh nghiệp có thời gian điều chỉnh.
Kinh nghiệm được nhắc đến là việc Việt Nam chủ động phối hợp với Hiệp hội da châu Âu và các quốc gia khác trong quá trình loại bỏ ngành da và sản phẩm da khỏi Quy định EU về các sản phẩm không gây phá rừng (EUDR).
Do thời hạn tham vấn kết thúc vào ngày 30/9/2026, doanh nghiệp cần theo dõi nội dung đề xuất và chuẩn bị phản hồi trước khi kết quả đánh giá được công bố chậm nhất vào ngày 31/12/2026.
Quy định thép EU ảnh hưởng thế nào đến thị trường?
Quy định thép EU 2026 tạo ra tác động đáng kể đối với triển vọng xuất khẩu thép Việt Nam khi đồng thời thu hẹp hạn ngạch miễn thuế, nâng thuế ngoài hạn ngạch lên 50% và áp dụng yêu cầu truy xuất nguồn gốc “melt and pour”.
Trong ngắn hạn, những thay đổi này có thể làm gia tăng áp lực đối với các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu thép nhập khẩu để gia công và xuất sang EU. Dây thép không gỉ và ống thép là hai nhóm cần được theo dõi sát trong quá trình tham vấn.
Về dài hạn, dự báo sản lượng thép thô Việt Nam đạt 27 triệu tấn trong năm 2026, tăng 10%, cho thấy năng lực tự chủ nguyên liệu trong nước có thể từng bước được cải thiện. Đây là yếu tố hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với yêu cầu xác định quốc gia nấu chảy và đúc ban đầu.
Tóm lại, cuộc tham vấn của EU có mức độ ảnh hưởng cao đối với doanh nghiệp thép Việt Nam đang xuất khẩu hoặc có kế hoạch xuất khẩu sang thị trường này. Tác động tập trung vào hạn ngạch, chi phí thuế, khả năng chứng minh nguồn gốc nguyên liệu và tổ chức chuỗi cung ứng, trong khi kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào phạm vi sản phẩm được EU quyết định sau quá trình tham vấn.
Nguồn: EU mở tham vấn về phạm vi sản phẩm thép và những tác động tới Việt Nam – Vietnambiz.
Theo dõi
Đăng nhập
0 Comments
Cũ nhất
