Khủng hoảng khí đốt châu Âu có nguy cơ trầm trọng hơn nếu eo biển Hormuz tiếp tục gián đoạn

Thị trường khí tự nhiên LNG đối mặt áp lực lớn từ nguy cơ thiếu hụt nguồn cung

Thị trường năng lượng thế giới đang đứng trước nguy cơ biến động mạnh khi châu Âu có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng khí đốt tự nhiên nếu hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn trong vòng 1-3 tháng tới.

Cảnh báo được đưa ra bởi các lãnh đạo cấp cao của Equinor ASA trong bối cảnh dự trữ khí đốt của châu Âu hiện ở mức thấp bất thường trước mùa đông. Điều này đang làm dấy lên lo ngại về khả năng đảm bảo an ninh năng lượng của khu vực trong những tháng cuối năm.

Theo dữ liệu thị trường, châu Âu bước vào mùa tái tích trữ khí đốt mùa hè với lượng tồn kho rất thấp sau mùa đông kéo dài. Hiện mức dự trữ khí đốt của khu vực mới chỉ đạt khoảng 35-37% công suất, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm khoảng 50%.

Điều này khiến thị trường khí tự nhiên LNG và thị trường năng lượng châu Âu đối mặt rủi ro lớn khi Liên minh châu Âu (EU) thường yêu cầu các quốc gia thành viên phải đạt mức lưu trữ khoảng 80%-90% công suất kho trước mùa đông.

Dự trữ khí đốt tại Đức, Pháp và Hà Lan xuống mức báo động

Theo góc nhìn từ Edu Trade, áp lực lớn nhất hiện nay đến từ việc lượng khí đốt bị rút mạnh trong mùa đông vừa qua do nhu cầu sưởi ấm tăng cao cùng mức tiêu thụ điện công nghiệp phục hồi.

Tại khu vực Tây Bắc Âu, lượng dự trữ khí đốt đã giảm xuống dưới 30%, tương đương mức thiếu hụt gấp đôi trung bình toàn EU. Đáng chú ý, nhiều quốc gia lớn tại châu Âu đang ghi nhận mức tồn kho thấp kỷ lục.

Cụ thể, kho dự trữ khí đốt của Hà Lan đã giảm xuống chỉ còn 5,8% vào cuối mùa đông, mức thấp nhất trong vòng 10 năm. Trong khi đó, Đức chỉ còn khoảng 20% công suất dự trữ và Pháp ở quanh mức 27% trước khi bước sang mùa xuân.

Giới phân tích cho rằng mức dự trữ thấp đang làm gia tăng nguy cơ biến động mạnh đối với giá khí tự nhiên châu Âu cũng như các hợp đồng hàng hóa phái sinh năng lượng trong thời gian tới.

Giá khí đốt TTF tăng mạnh do thị trường xuất hiện “backwardation”

Một trong những yếu tố khiến cuộc khủng hoảng khí đốt châu Âu trở nên nghiêm trọng hơn là hiện tượng méo mó giá trên thị trường năng lượng.

Hiện tại, thị trường đang xuất hiện tình trạng giá khí đốt giao ngay mùa hè cao hơn các hợp đồng mùa đông, tạo ra hiện tượng “backwardation”. Theo dữ liệu thị trường, chênh lệch giá theo mùa của hợp đồng khí đốt chuẩn TTF Hà Lan hiện vẫn âm khoảng 1,3 euro/MWh.

Theo đánh giá từ Edu Trade, cơ chế giá đảo ngược này đang làm đình trệ hoạt động bơm khí vào kho dự trữ, bởi các doanh nghiệp không còn động lực mua khí giá cao vào mùa hè để tích trữ cho mùa đông như thông lệ trước đây.

Điều này khiến thị trường khí tự nhiên LNG toàn cầu tiếp tục chịu áp lực trong bối cảnh nguồn cung ngắn hạn vẫn còn nhiều bất ổn.

Châu Âu chịu áp lực cạnh tranh LNG toàn cầu

Ngoài vấn đề tồn kho thấp, thị trường LNG châu Âu còn chịu áp lực lớn từ cạnh tranh nguồn cung toàn cầu và các gián đoạn liên quan đến xung đột tại Trung Đông.

Các thiệt hại hạ tầng năng lượng tại Qatar cùng việc châu Âu dần loại bỏ LNG từ Nga đã khiến chi phí nhập khẩu LNG tăng mạnh. Đồng thời, nhu cầu năng lượng tại châu Á phục hồi cũng làm gia tăng cạnh tranh đối với các chuyến hàng LNG giao ngay.

Theo phân tích của Edu Trade, những yếu tố này đang góp phần đẩy giá khí đốt TTF và thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh trong ngắn hạn.

Đức và Ý triển khai các biện pháp khẩn cấp để ổn định thị trường năng lượng

Để ứng phó với cuộc khủng hoảng khí đốt, nhiều quốc gia châu Âu đã triển khai các cơ chế hỗ trợ khác nhau nhằm đảm bảo tiến độ lấp đầy kho dự trữ.

Tại Ý, cơ quan quản lý năng lượng ARERA cùng đơn vị vận hành hệ thống Snam đã triển khai các chương trình hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp tham gia lưu trữ khí đốt.

Trong khi đó, Đức lựa chọn phương án siết chặt quy định pháp lý thay vì trợ cấp trực tiếp. Cơ quan quản lý Bundesnetzagentur áp dụng các mục tiêu bắt buộc về mức lấp đầy kho khí đốt nhằm đảm bảo an ninh năng lượng mùa đông.

Đơn vị Trading Hub Europe GmbH hiện cũng áp dụng phụ phí điều tiết “storage neutrality charge” nhằm bù đắp chi phí mua, lưu trữ và quản lý khí đốt chiến lược.

Giá khí tự nhiên châu Âu có thể tăng vọt lên 90 euro/MWh

Equinor cảnh báo rằng nếu các gián đoạn tại eo biển Hormuz được giải quyết nhanh chóng, châu Âu vẫn có thể đạt khoảng 75% công suất lưu trữ trước mùa đông.

Tuy nhiên, nếu hoạt động vận tải năng lượng qua Hormuz tiếp tục bị đình trệ từ 1-3 tháng, giá khí đốt TTF có thể tăng mạnh lên mức 90 euro/MWh.

Theo Edu Trade, kịch bản này sẽ tạo áp lực rất lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu, buộc châu Âu phải cắt giảm nhu cầu tiêu thụ khí đốt cho phát điện và thúc đẩy chuyển đổi sang các nguồn nhiên liệu thay thế trong công nghiệp.

Dù vậy, giới chuyên gia nhận định cuộc khủng hoảng hiện tại vẫn chưa nghiêm trọng bằng giai đoạn Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt sang châu Âu vào năm 2022.

Uniper trở lại tâm điểm của thị trường khí đốt châu Âu

Trong bối cảnh thị trường khí tự nhiên biến động mạnh, Đức hiện đang thúc đẩy kế hoạch tư nhân hóa tập đoàn Uniper sau gói giải cứu hàng tỷ euro trong cuộc khủng hoảng năng lượng trước đó.

Theo quy định của Ủy ban châu Âu (EC), Đức phải giảm tỷ lệ sở hữu tại Uniper xuống còn tối đa 25% cộng một cổ phiếu trước cuối năm 2028.

Tình hình tài chính của Uniper hiện đã cải thiện đáng kể sau khoản lỗ khổng lồ khoảng 40 tỷ euro vào năm 2022 do Gazprom cắt giảm nguồn cung khí đốt.

Có trụ sở tại Düsseldorf, Uniper hiện là một trong những nhà nhập khẩu khí đốt lớn nhất Đức và giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giao dịch khí đốt và lưu trữ năng lượng của châu Âu.