Ngành mía đường Việt Nam chịu áp lực lớn từ tồn kho và đường nhập lậu

Thị trường đường trong nước đối mặt áp lực kép từ tồn kho cao và nhập lậu gia tăng

Ngành mía đường Việt Nam đang tiếp tục chịu áp lực lớn khi lượng tồn kho duy trì ở mức cao trong khi tình trạng đường nhập lậu vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và thu nhập của người trồng mía.

Trong bối cảnh giá năng lượng, chi phí logistics và thị trường hàng hóa nguyên liệu công nghiệp toàn cầu còn nhiều biến động, ngành đường nội địa đang phải cạnh tranh gay gắt với nguồn cung giá rẻ từ nước ngoài.

Tồn kho đường tăng mạnh gây áp lực lên doanh nghiệp sản xuất

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), lượng đường tồn kho tại nhiều doanh nghiệp vẫn ở mức cao dù vụ ép mía 2025 – 2026 đang bước vào giai đoạn cuối.

Nguồn cung dồi dào trong khi sức tiêu thụ phục hồi chậm khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc giải phóng hàng tồn kho và duy trì dòng tiền hoạt động.

Đáng chú ý, áp lực cạnh tranh không chỉ đến từ lượng đường nhập khẩu chính ngạch mà còn từ tình trạng đường nhập lậu tiếp tục xuất hiện tại nhiều khu vực biên giới.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, đường nhập lậu thường có giá bán thấp hơn đáng kể so với sản phẩm nội địa do không chịu thuế và chi phí kiểm soát chất lượng. Điều này khiến thị trường đường trong nước bị cạnh tranh thiếu lành mạnh, gây ảnh hưởng trực tiếp tới giá bán và lợi nhuận của các nhà máy mía đường.

Nhiều doanh nghiệp cho biết biên lợi nhuận đang bị thu hẹp đáng kể khi giá bán khó tăng trong lúc chi phí đầu vào, vận chuyển và tài chính vẫn duy trì ở mức cao.

Đường nhập lậu tiếp tục gây áp lực lên chuỗi sản xuất mía đường

Theo đánh giá của các chuyên gia ngành hàng, tình trạng đường nhập lậu không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp chế biến mà còn tác động trực tiếp tới người trồng mía.

Khi giá đường nội địa suy yếu, khả năng thu mua nguyên liệu của các nhà máy cũng bị ảnh hưởng, kéo theo áp lực giảm giá mía nguyên liệu tại nhiều vùng sản xuất.

Điều này làm giảm động lực đầu tư của nông dân vào cây mía trong bối cảnh nhiều loại cây trồng khác đang mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho rằng cần tiếp tục siết chặt công tác kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và kiểm tra nguồn gốc xuất xứ sản phẩm đường lưu thông trên thị trường nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, đa dạng hóa nguồn doanh thu và giảm phụ thuộc vào thị trường đường tinh luyện truyền thống.

Trong bối cảnh thị trường hàng hóa toàn cầu biến động mạnh, nhóm nguyên liệu công nghiệp như đường, cà phê và cacao đang nhận được sự quan tâm lớn từ giới đầu tư hàng hóa phái sinh. Theo đánh giá từ Edu Trade, xu hướng biến động giá đường thế giới trong thời gian tới sẽ tiếp tục chịu tác động từ nguồn cung Brazil, diễn biến giá dầu Brent và nhu cầu ethanol tại các quốc gia sản xuất lớn.

Giá đường thế giới biến động mạnh do ảnh hưởng từ năng lượng và thời tiết

Trên thị trường quốc tế, giá đường vẫn chịu tác động lớn từ biến động giá dầu thô và điều kiện thời tiết tại các quốc gia sản xuất chủ chốt như Brazil, Ấn Độ và Thái Lan.

Khi giá dầu WTI và dầu Brent duy trì ở mức cao, nhiều nhà máy tại Brazil có xu hướng ưu tiên mía cho sản xuất ethanol thay vì đường, từ đó ảnh hưởng tới nguồn cung toàn cầu.

Ngoài ra, hiện tượng thời tiết cực đoan tại nhiều khu vực sản xuất cũng đang tạo thêm rủi ro đối với triển vọng nguồn cung niên vụ mới.

Dù vậy, áp lực tồn kho lớn và cạnh tranh từ nguồn cung giá rẻ vẫn đang khiến giá đường nội địa Việt Nam khó phục hồi mạnh trong ngắn hạn.

Các doanh nghiệp trong ngành kỳ vọng việc tăng cường kiểm soát nhập lậu và thúc đẩy tiêu thụ nội địa sẽ giúp thị trường dần ổn định trở lại trong các quý tới.