I. Giới thiệu đôi nét về thị trường bạch kim

1. Thị trường bạch kim

Bạch kim (Platinum) là một trong những kim loại quý hiếm được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực: đồ trang sức cao cấp, tiếp điểm điện, bộ chuyển đổi xúc tác cho ô tô, cảm biến, động cơ tuabin… Do tính chất quý hiếm và đa dạng công dụng, bạch kim thu hút sự quan tâm của cả ngành công nghiệp và giới đầu tư toàn cầu.

Trong nhiều năm trở lại đây, thị trường bạch kim liên tục trải qua thặng dư cung – cầu biến động mạnh, và trong năm 2025 dự báo tiếp tục thâm hụt cung vượt cầu, phản ánh sự thiếu hụt nguồn cung so với nhu cầu tiêu thụ trên toàn cầu theo dữ liệu mới nhất từ World Platinum Investment Council (WPIC). “theo prnewswire.com 19/05/2015”

2. Giới thiệu thông tin sản phẩm

Bạch kim (Platinum) một kim loại chuyển tiếp quý hiếm, màu xám trắng, đặc dẻo, dễ uốn, nổi tiếng nhờ độ bền, khả năng chống oxy hóa và phản ứng tốt trong các ứng dụng xúc tác. Trong vỏ Trái Đất, bạch kim là một trong những nguyên tố cực kỳ hiếm, thường xuất hiện ở trạng thái liên kết với quặng niken hoặc đồng.

Bạch kim có mật độ phân bố rất thấp và thường đòi hỏi lượng quặng lớn để thu hoạch một lượng nhỏ kim loại, khiến chi phí khai thác cao so với nhiều kim loại quý khác.

3. Giới thiệu khai thác & sản xuất

Quy trình khai thác và sản xuất bạch kim thường bao gồm các bước chính:

• Khai thác: Lấy quặng chứa bạch kim từ mỏ bằng phương pháp lộ thiên hoặc hầm lò.
• Cô đặc: Tách quặng có giá trị khỏi vật chất không mong muốn thông qua phân loại cơ học và hóa học.
• Tinh chế: Loại bỏ tạp chất để thu được bạch kim nguyên chất, sẵn sàng cho các ứng dụng công nghiệp và thương mại.

4. Giới thiệu công dụng

Ngành công nghiệp ô tô
Bạch kim là thành phần chính trong bộ chuyển đổi xúc tác (catalytic converters) để giảm khí thải ô nhiễm từ xe chạy xăng và hybrid, chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng nhu cầu bạch kim toàn cầu.

Ngành trang sức
Với vẻ ngoài sáng bóng, khả năng chống xỉn màu và giác độ phản chiếu ánh sáng tốt, bạch kim là lựa chọn phổ biến cho nhẫn cưới, vòng cổ, đồng hồ cao cấp, chiếm phần lớn nhu cầu tiêu thụ trong thị trường trang sức.

Các ngành công nghiệp khác
Bạch kim được sử dụng trong cảm biến, thiết bị điện tử, động cơ tuabin và các ứng dụng công nghiệp chuyên dụng khác.

Nhu cầu đầu tư
Dù nhu cầu đầu tư chiếm tỷ trọng nhỏ hơn so với công nghiệp và trang sức, bạch kim vẫn được sử dụng làm công cụ bảo toàn tài sản và phòng hộ rủi ro, đặc biệt trong năm 2025 khi dòng vốn đầu tư vào thanh và coin tăng mạnh.

5. Giới thiệu Xuất – Nhập Khẩu

Dữ liệu thương mại thế giới cho thấy xuất khẩu và nhập khẩu bạch kim biến động theo nhu cầu thị trường và chu kỳ sản xuất. Các số liệu thống kê mới nhất (2025) cho thấy thị trường bạch kim toàn cầu tiếp tục bị thâm hụt cung hơn cầu, với nguồn cung ước tính giảm và nhu cầu tiếp tục ở mức cao.

Tính đến năm 2024, tổng giá trị thương mại bạch kim (platinum) trên thế giới vẫn rất lớn dù có sự biến động theo diễn biến giá kim loại và nhu cầu của các ngành chế tạo, trang sức và đầu tư. Tổng giá trị xuất khẩu bạch kim năm 2024 được ước tính khoảng 43,5 tỷ USD trên toàn cầu, mặc dù giá trị này đã giảm đáng kể so với các năm cao điểm trước đó do điều chỉnh trong sản lượng và nhu cầu thị trường. “theo worldstopexports.com”

Trong cơ cấu các nước xuất khẩu bạch kim năm 2023 – 2024 (vẫn giữ tương đối ổn định trong giai đoạn tiếp theo), Nam Phi là nhà cung cấp chính với giá trị xuất khẩu lớn nhất, tiếp theo là Nga, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Đức – những quốc gia này chiếm tỉ trọng cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu bạch kim toàn cầu. “theo tendata”

Về phía nhập khẩu bạch kim, Hoa Kỳ vẫn là một trong những thị trường lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 16% tổng giá trị nhập khẩu bạch kim toàn cầu vào năm 2024, theo dữ liệu thương mại mới nhất. Các nước khác có giá trị nhập khẩu lớn còn có Trung Quốc, Vương quốc Anh, Nhật Bản và Đức, phản ánh nhu cầu nguyên liệu bạch kim cho sản xuất công nghiệp, thiết bị ô tô và các ngành chế tác trang sức.

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới giá sản phẩm

1. Yếu tố địa chính trị

Giá bạch kim chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động chính trị tại các nước sản xuất chính, đặc biệt là Nam Phi – nơi chiếm phần lớn sản lượng bạch kim thế giới. Những chính sách, gián đoạn sản xuất hay điều chỉnh thuế quan tại các quốc gia này có thể khiến giá biến động đáng kể.

Đồng thời, các chính sách thương mại toàn cầu, như thay đổi thuế nhập khẩu và hạn ngạch đối với kim loại quý, góp phần vào sự dao động giá ngắn hạn lẫn dài hạn.

2. Yếu tố cung – cầu sản phẩm

Giá bạch kim bị chi phối bởi quy luật cung – cầu kinh điển:

• Dư cung khiến giá giảm.
• Dư cầu khiến giá tăng.

Theo các báo cáo mới nhất, thị trường bạch kim thâm hụt cung trong nhiều năm liên tiếp, với lượng cung không đủ đáp ứng nhu cầu toàn cầu, góp phần thúc đẩy giá tăng trong 2025.

3. Ảnh hưởng của ngành công nghiệp ô tô

Ngành ô tô là một trong những động lực chính của nhu cầu bạch kim. Bất kỳ sự biến động trong sản xuất xe động cơ đốt trong hay hybrid, và các tiêu chuẩn khí thải mới đều ảnh hưởng đến mức sử dụng bạch kim trong catalytic converters.

Sự chuyển dịch sang xe điện (EV) có thể làm thay đổi cấu phần nhu cầu bạch kim trong dài hạn, vì xe thuần điện sử dụng ít hoặc không cần bạch kim trong xúc tác.

4. Phân tích xu hướng đầu cơ

Các quỹ đầu tư và tổ chức lớn có thể tạo ra sự biến động giá đáng kể thông qua vị thế mua bán trên thị trường tương lai và ETF, phản ánh tâm lý thị trường hơn là yếu tố cơ bản cung – cầu. Báo cáo Cam kết Thương nhân (COT) thường được dùng để phân tích xu hướng này.

5. Phân tích các báo cáo liên quan tới giá sản phẩm

Các báo cáo định kỳ như của World Platinum Investment Council cung cấp dữ liệu về cung – cầu, tồn kho và dòng dòng đầu tư, giúp đánh giá mức độ thâm hụt hoặc dư thừa trên thị trường và dự đoán xu hướng giá.

Ví dụ, báo cáo Platinum Quarterly mới nhất cho thấy thị trường dự kiến tiếp tục thâm hụt đáng kể trong năm 2025, phần lớn do nguồn cung giảm và nhu cầu từ các phân khúc chính duy trì ở mức cao.

6. Phân tích sự tương quan với các sản phẩm khác

Bạch kim là sản phẩm kim loại quý nên tồn tại mối tương quan với giá vàng và bạc. Khi thị trường tài chính biến động hoặc xảy ra bất ổn kinh tế, cả vàng và bạch kim thường được xem là kênh bảo toàn giá trị, tuy nhiên bạch kim có biến động giá dao động lớn hơn so với vàng trong nhiều giai đoạn.