Xuất khẩu gạo tăng sản lượng nhưng giá vẫn chịu áp lực giảm

Ngành gạo Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực về sản lượng xuất khẩu trong những tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, đà tăng về khối lượng chưa chuyển hóa thành tăng trưởng giá trị khi mặt bằng giá xuất khẩu vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy thị trường gạo thế giới vẫn đang chịu áp lực từ nguồn cung dồi dào và cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các quốc gia xuất khẩu lớn.

Trong bối cảnh đó, dù giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã có dấu hiệu cải thiện trong thời gian gần đây nhờ những lo ngại về thời tiết và nguy cơ El Nino ảnh hưởng đến sản xuất lúa gạo tại châu Á, áp lực giảm giá tính chung từ đầu năm vẫn chưa được giải tỏa hoàn toàn.

Xuất khẩu gạo tăng 6,6% về lượng

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng 5/2026 ước đạt 1,1 triệu tấn, trị giá khoảng 511,7 triệu USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 4,5 triệu tấn gạo, thu về 2,09 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 6,6% nhưng giá trị lại giảm 3,6%.

Kết quả này phản ánh nhu cầu nhập khẩu gạo của nhiều thị trường vẫn duy trì tích cực, nhưng giá bán bình quân giảm đã làm ảnh hưởng đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu.

Giá xuất khẩu bình quân giảm gần 10%

Giá gạo xuất khẩu bình quân của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt khoảng 467,6 USD/tấn, giảm 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là nguyên nhân chính khiến giá trị xuất khẩu giảm dù sản lượng xuất khẩu tăng trưởng khá tốt.

Trước đó, trong quý I/2026, giá gạo xuất khẩu bình quân cũng chỉ đạt khoảng 470 USD/tấn, thấp hơn gần 10% so với cùng kỳ năm 2025.

Sự suy giảm này diễn ra trong bối cảnh giá gạo toàn cầu điều chỉnh sau giai đoạn tăng mạnh của các năm trước, đồng thời nguồn cung từ các quốc gia xuất khẩu lớn dần được cải thiện.

Philippines tiếp tục là thị trường chủ lực

Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam khi chiếm khoảng 46,9% tổng lượng xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm. Đứng sau là Trung Quốc với 17,8% và Ghana với 7,5% thị phần.

Xuất khẩu sang Trung Quốc tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, trong khi một số thị trường châu Phi ghi nhận xu hướng chững lại. Điều này cho thấy cơ cấu thị trường xuất khẩu của Việt Nam đang có sự dịch chuyển theo hướng tập trung nhiều hơn vào các thị trường châu Á.

Giá lúa gạo trong nước tương đối ổn định

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa gạo trong nước nhìn chung duy trì ổn định trong tháng 5 và đầu tháng 6. Do nguồn cung lúa Đông Xuân không còn nhiều, các thương lái đã bắt đầu thu mua lúa Hè Thu sớm với mức giá tương đối cao so với cùng kỳ năm trước.

Theo cập nhật từ An Giang, giá lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 dao động từ 6.400 – 6.500 đồng/kg, OM 5451 ở mức 5.700 – 5.800 đồng/kg, trong khi IR 50404 tăng nhẹ lên 5.500 – 5.600 đồng/kg.

Diễn biến này cho thấy thị trường nội địa vẫn đang được hỗ trợ bởi nguồn cung giảm dần khi vụ Đông Xuân kết thúc.

Áp lực từ nguồn cung và cạnh tranh toàn cầu

Theo dự báo của FAO, thương mại gạo thế giới năm 2026 có thể đạt khoảng 60 triệu tấn, giảm nhẹ 1,6% so với mức kỷ lục năm 2025. Trong khi đó, tồn kho gạo toàn cầu được dự báo tăng lên mức kỷ lục hơn 219 triệu tấn nhờ lượng dự trữ gia tăng tại các nước xuất khẩu và nhập khẩu lớn.

Nguồn cung toàn cầu dồi dào tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng giá gạo quốc tế. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ Ấn Độ, Thái Lan và Pakistan cũng khiến các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam gặp nhiều thách thức hơn trong việc duy trì mức giá cao.

Đẩy mạnh phân khúc gạo chất lượng cao

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, chiến lược nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng đang được xem là hướng đi trọng tâm của ngành gạo Việt Nam.

Hiện khoảng 89% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam là gạo chất lượng cao, trong đó gạo thơm và gạo đặc sản chiếm từ 60 – 70%. Các sản phẩm như ST24, ST25 và Japonica đang mở rộng thị phần tại các thị trường khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản.

Việc phát triển gạo chất lượng cao, gạo phát thải thấp và các sản phẩm có khả năng truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu trong những năm tới, thay vì chỉ cạnh tranh bằng sản lượng.

Triển vọng thị trường gạo nửa cuối năm 2026

Các chuyên gia nhận định giá gạo thế giới có thể được hỗ trợ trong thời gian tới nếu hiện tượng El Nino quay trở lại và ảnh hưởng đến sản lượng tại nhiều quốc gia sản xuất lớn ở châu Á. Những lo ngại về thời tiết đang góp phần cải thiện tâm lý thị trường trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn vẫn phụ thuộc vào cán cân cung cầu toàn cầu, chính sách nhập khẩu của các thị trường lớn và khả năng nâng cao giá trị sản phẩm của ngành gạo Việt Nam.

Đối với nhà đầu tư giao dịch hàng hóa tại Edu Trade, thị trường gạo đang chịu tác động đồng thời từ thời tiết, nguồn cung toàn cầu và nhu cầu nhập khẩu của các quốc gia châu Á. Những yếu tố này sẽ tiếp tục là động lực chính chi phối diễn biến giá gạo trong nửa cuối năm 2026.